Hull Vane ile Denizcilikte Yüzeyin Altındaki Güç

Denizcilik sektöründe karbonsuzlaşma hedefleri genellikle alternatif yakıtlar üzerinden tartışılsa da, en temiz enerjinin “kullanılmayan enerji” olduğu gerçeği hidrodinamik çözümleri güçlü bir şekilde yeniden sahneye çıkarıyor. Gemilerin su içindeki direncini kırarak performans kaybını önleyen Hull Vane, tam da bu noktada ezberleri bozan bir mühendislik yaklaşımı sunuyor.

Deniz Gündem Mayıs sayımızda bir araya geldiğimiz şirketin CEO’su Niels MOERKE; America’s Cup yarışlarından ticari filolara uzanan bu teknolojinin arka planını, Hollanda denizcilik ekosisteminin iş birliği kültürünü ve enerji verimliliğinin Türk armatörler ile tersaneleri için nasıl kalıcı bir rekabet avantajına dönüşeceğini tüm boyutlarıyla değerlendiriyor.

Çalışmalarınıza aşina olmayan okuyucular için en temel sorudan başlayalım: Hull Vane tam olarak nedir ve bir geminin performansını nasıl değiştirir? Bunu tek cümlede anlatmanız gerekse ne söylerdiniz?

Hull Vane, geminin kıç altına monte edilen akıllı bir hidrodinamik kanattır; geminin su içinde daha verimli hareket etmesini sağlayarak yakıt tüketimini azaltır, konforu artırır ve çoğu zaman hızını yükseltir.

Tek cümleyle: Gemilerin daha az enerji israf etmesini sağlar.

Hull Vane fikri ilk olarak nasıl ortaya çıktı? America’s Cup gibi son derece rekabetçi bir alandaki araştırmalar ticari denizciliğe yönelik bir çözüme nasıl dönüştü?

Hull Vane’in kökleri, her hız kırıntısının önemli olduğu yüksek performanslı yat tasarımına dayanıyor. America’s Cup gibi yarışlarda tasarımcılar sürekli olarak sürtünmeyi azaltmanın ve gövde etrafındaki akışı iyileştirmenin yollarının arayışındaydı.

Bu yaklaşım daha sonra ticari gemilere uyarlandı. Soru şuydu: Eğer bu prensipler yarış teknelerini daha hızlı kılıyorsa, neden aynı prensipleri çalışan gemileri daha verimli ve konforlu hâle getirmek için kullanmayalım?

Yenilikler çoğu zaman tam da bu noktada ortaya çıkıyor: Aşırı koşullarda geliştirilen fikirlerin günlük kullanıma uyarlanmasıyla.

Hull Vane bir anlamda basit görünen ama büyük etki yaratan bir çözüm. Sizi gerçekten farklı kılan nedir — ürünün kendisi mi yoksa arkasındaki mühendislik yaklaşımı mı?

Her ikisi de önemli, ancak asıl fark yaratan arkasındaki yaklaşım.

Hull Vane hiçbir zaman “herkese uyan tek beden” bir çözüm değildir. Her geminin kendine özgü formu, hız profili, görevi ve işletme koşulları vardır. Asıl değer, gemiyi bir bütün olarak anlayıp ona özel bir çözüm tasarlamaktan gelir.

Yani evet, ürün gözle görülür. Ancak onu performanslı kılan şey arkasındaki mühendislik düşüncesidir.

Günümüzde dahi gemi tasarımı denildiğinde genellikle motorlar, yakıtlar ve ana sistemler ön plana çıkıyor. Sizce hidrodinamik çözümler neden bu kadar önde değil ve bu algı değişmeye başladı mı?

Motor işleyişinin anlaşılması kolaydır: Daha fazla güç girer, daha fazla hareket çıkar. Hidrodinamik ise daha görünmezdir. Bir makine dairesini gördüğünüz gibi su direncini “göremezsiniz”.

Uzun yıllar boyunca yakıt görece ucuzdu, bu nedenle gövde performansını optimize etme baskısı daha düşüktü. Bugün bu durum değişti. Yakıt maliyetleri, emisyon düzenlemeleri ve sürdürülebilirlik hedefleri, armatörleri toplam verimliliğe bakmaya zorluyor.

Evet, algı hızla değişiyor. Artık daha fazla kişi en temiz enerjinin kullanılmayan enerji olduğunu fark ediyor.

Yüzde 5–25 aralığındaki yakıt tasarrufu ve emisyon azaltımı oldukça ciddi bir etki yaratıyor. Buna rağmen bu tür çözümler neden henüz küresel filoda yaygınlaşmış değil?

Denizcilik sektörü doğası gereği temkinlidir ve bu konuda geçerli nedenleri de vardır. Gemiler uzun ömürlü ve pahalı yatırımlardır; bu nedenle armatörler işlevselliği kanıtlanmış tasarımları kolay kolay değiştirmez.

Ayrıca evrensel bir çözüm yoktur. Bir gemide mükemmel çalışan bir sistem, başka bir gemide farklı bir yaklaşım gerektirebilir. Bu da güven, veri ve net bir iş modeli gerektirir.

İyi haber şu ki piyasa artık daha hızlı hareket ediyor. Verimlilik finansal bir zorunluluk haline geldikçe benimsenme de hızlanıyor.

Hull Vane; askeri gemilerden ticari gemilere ve yatlara kadar farklı segmentlerde kullanılıyor. Sizce bu teknoloji hangi segmentte gerçekten “oyun değiştirici” oluyor?

Dürüst cevap: Yakıt tüketimi, seyir konforu veya menzil nerede gerçekten önemliyse orada.

Askeri ve devriye gemileri için daha iyi deniz tutuşu ve daha uzun menzil kritik olabilir. Ticari gemilerde daha düşük işletme maliyetleri doğrudan kârlılığı artırır. Yatlarda ise tekne sahipleri konfor, daha az gürültü ve daha pürüzsüz bir seyir ister.

Yani “oyun değiştirici” olan şey, armatör için neyin önemli olduğuna bağlıdır. Farklı segmentler, farklı kazanımlar…

Hollanda denizcilik sektörüne baktığımızda, görece küçük ama oldukça etkili mühendislik şirketleri görüyoruz. Sizce Hollanda’yı denizcilik inovasyonunun merkezi yapan nedir?

Hollanda yüzyıllardır suyla iç içe yaşamaktadır. Gemiler, limanlar, tarama faaliyetleri, offshore çalışmaları ve gemi mühendisliği ülkenin tarihine derinlemesine işlemiştir.

Ülke görece küçük olduğu için şirketler genellikle alanlarında uzmanlaşır ve aralarında işbirliği yapar. Tasarım, mühendislik, gemi inşası, sistemler ve araştırma alanlarında uzmanlar yakın şekilde birlikte çalışır. Bu pratik bilgi ile işbirliğine açıklığın birleşimi de inovasyon için verimli bir zemin oluşturur.

Günümüzde denizcilikte sürdürülebilirlik genellikle alternatif yakıtlar üzerinden konuşuluyor. Sizce enerji verimliliği — yani daha az enerjiyle daha fazlasını yapmak — bu dönüşümde hâlâ yeterince takdir edilmiyor mu?

Kesinlikle. Alternatif yakıtlar önemli, ancak hikâyenin sadece bir parçası. Bir gemi en başta daha az enerjiye ihtiyaç duyarsa, her yakıt seçeneği daha kolay ve daha ekonomik hâle gelir.

Daha küçük yakıt tankları, daha uzun menzil, daha düşük maliyetler ve daha az emisyon
—bunların hepsi verimlilikle başlar. Bu anlamda verimlilik yeni yakıtların alternatifi değil, onların temelidir.

Güçlü bir denizcilik ülkesi olan ve ciddi maliyet baskıları altında faaliyet gösteren Türkiye’ye dönecek olursak: Hull Vane gibi çözümler Türk armatörler, tersaneler ve kamu paydaşları için ne gibi fırsatlar sunuyor?

Türkiye; güçlü tersaneleri, aktif armatörleri ve stratejik kamu filolarıyla dinamik bir denizcilik sektörüne sahip. Rekabetçi bir pazarda verimlilik gerçek bir fark yaratabilir.

Örneklersek: Armatörler için yakıt maliyetlerini düşürür ve gemi performansını artırır. Tersaneler için yeni inşa ve retrofit projelerinde katma değer ve farklılaşma sağlar. Sahil güvenlik veya feribot işletmeleri gibi kamu operatörleri için ise yaşam döngüsü maliyetlerini düşürürken konfor ve operasyonel kabiliyeti artırır.

Özetle sözü edilen: Tamamen yeni bir gemi konseptine ihtiyaç duymaksızın daha iyi performans.

Önümüzdeki on yıla baktığınızda gemi tasarımının nasıl evrileceğini öngörüyorsunuz? Hull Vane gibi çözümler opsiyonel bir iyileştirme mi olacak yoksa standart bir özellik mi?

Gemi tasarımı toplam sistem optimizasyonuna doğru ilerliyor. Gövde, tahrik sistemi, enerji depolama, yakıtlar, yazılım ve operasyonlar giderek ayrı ayrı değil birlikte tasarlanacak.

Bu dünyada verimlilik çözümleri artık “ekstra” olarak görülmeyecek. Tasarımın ilk gününden itibaren doğal bir parçası olacak.

Hull Vane ya da bir başka çözüm fark etmeksizin, geleceğin gemilerinden daha azla daha fazlasını yapmaları beklenecek. Ve bu, kalıcı bir beklenti.

Hollanda’da denizcilik eksenini derinlemesine inceleyen kapsamlı dosyamıza buradan ulaşabilirsiniz: