İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatması ve ticari gemilere yönelik devam eden saldırılar, küresel enerji piyasalarında sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarikini aksatırken; Asya ve Avrupa ülkelerinin enerji politikalarında kömüre dönüş sürecini hızlandırıyor. Öte yandan, krizin 33. gününde Katar açıklarında bir yakıt tankeri daha füze saldırısının hedefi oldu.
Bölgedeki güvenlik zafiyeti ve Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, küresel enerji dengelerinde hızlı bir değişime yol açıyor. Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü’nün (IEEFA) raporlarına göre, Hürmüz Boğazı rotasını kullanmayan kömür, Orta Doğu gazına erişemeyen ithalatçılar için en güvenilir alternatif konumuna yükseldi. Enerji piyasalarında kömüre dönüş hızlanıyor.
Artan küresel talep, kömür fiyatlarındaki istikrarı sona erdirdi. Arbre Capital Group verilerine göre, Asya göstergesi olan Newcastle kömürü tırmanan gerilimle birlikte yaklaşık yüzde 13 değer kazanarak ton başına 134 dolar civarında işlem görmeye başladı. McCloskey verileri ise, Avustralya menşeli yüksek kalorili termal kömür fiyatlarının savaş öncesi seviyelerin yüzde 20 üzerine çıkarak 138-140 dolar bandına ulaştığını gösteriyor.
LNG tedarikinde daralma yaşayan ülkeler, elektrik üretimini garanti altına almak için politika değişikliğine gidiyor. Güney Kore, kömür yakıtlı elektrik üretimindeki sınırları kaldırırken, nükleer santral kapasite kullanımını yüzde 80’e yükseltmeyi planlıyor. Japonya da daha az verimli santrallerden termal üretim sınırlarını kaldırdı.
Ham petrol tedarikinin yüzde 98’inde Orta Doğu’ya bağımlı olan Filipinler ulusal enerji krizi ilan ederek kömür yakıtlı üretime ağırlık verirken; Tayland kapalı olan iki kömür santralini yeniden devreye alacağını duyurdu. Başlıca tedarikçilerden Endonezya’nın ise iç pazar ihtiyaçları nedeniyle üretim kesintisi planlarını askıya aldığı bildiriliyor.
Asya pazarındaki bu hareketlilik Avrupa’ya da yansıyor. Doğal gaz stoklarının yüzde 28,7 seviyelerine gerilediği Avrupa’da; Almanya Şansölyesi Friedrich Merz sanayinin zarar görmemesi adına kömürden çıkış hedeflerinin esnetilebileceği sinyalini verdi. İtalya ise kömürden çıkış tarihini 2038’e ertelemek için yasal düzenleme hazırlığına başladı.
Denizcilik sektörü brokerlerinin analizlerine göre, Orta Doğu’daki petrol ve doğal gaz tedarikinde yaşanan güvenilirlik sorununun, kömürün Asya ve Avrupa’da uzun süre daha enerji sepetinde kalmasına yol açması bekleniyor. Bu yapısal değişimin, mevcut krizin ötesinde kuru yük taşımacılığı talebini kalıcı olarak destekleyeceği öngörülüyor.
İlgili haberler:
IEA’dan Korkutan Uyarı: Eşi Görülmemiş Bir Enerji Krizi Kapıda
WFP’den Korkutan Uyarı: Gemi Yakıtı Krizi Gıda Enflasyonunu Patlatacak
