Besim DÖNMEZ – Asyaport Planlama ve Teknik Hizmetler Müdürü
Gemilere karadan elektrik sağlayan OPS sistemi, Asyaport’u yalnızca Türkiye’nin değil, Avrupa’nın da sürdürülebilir limanları arasına taşıdı. Yenilenebilir enerji, elektrikli ekipmanlar ve insan odaklı yaklaşım, limanı yeni nesil limancılığın merkezine yerleştiriyor.
Marmara Denizi kıyısında, Tekirdağ’da yer alan Asyaport, 2024 yılında 2,1 milyon TEU yük elleçleyerek Türkiye’nin en fazla konteyner elleçleyen limanı konumuna gelmiştir. Türkiye’nin en büyük konteyner limanı Asyaport, yılı toplam 2,2 milyon TEU ile kapatmayı hedefleyerek kendi rekorunu tazeleyen önemli bir başarıya imza atmaya hazırlanmaktadır.
Türkiye’deki transit konteyner hacminin %44’ünü tek başına gerçekleştiren ve Lloyd’s List sıralamasında dünyanın en büyük 100 limanı arasında tek başına yer alan Asyaport’un başarısı yalnızca iş hacmiyle sınırlı değildir; liman, çevresel sürdürülebilirlik alanında da öncü bir rol üstlenmiştir.
Türkiye’de bir ilk olan Asyaport’un Onshore Power Supply (OPS) sistemi, limana yanaşan gemilerin ihtiyaç duyduğu enerjiyi doğrudan karadan sağlamasına olanak tanımaktadır. Böylece gemiler jeneratörlerini kapatarak emisyon, gürültü ve titreşimi azaltmakta, çalışanlar ve çevre halkı için daha sağlıklı bir ortam oluşmaktadır.
2024 yılının Ekim ayında, yaklaşık 20.000 TEU kapasiteli MSC OSCAR gemisinin Asyaport’ta ilk kez şebekeye bağlanması, yalnızca teknik bir başarı değil, aynı zamanda güçlü bir mesaj olmuştur. Türkiye’nin en büyük konteyner limanı Asyaport, Avrupa’da tam kapsamlı kıyı elektriği hizmeti sunan ilk limanlardan biri olarak sürdürülebilir limancılıkta yeni bir dönemi başlatmıştır.
Sistem, kurulduğundan beri 101 gemiye toplam 5,3 milyon kWh üzerinde elektrik sağlamış ve bunun sonucunda yaklaşık 1.325 ton dizel yakıt tasarrufu ile 4.240 ton CO₂ emisyonunun önüne geçilmiştir. 8 MVA kurulu gücüyle aynı anda yedi gemiye enerji verebilen bu yüksek gerilimli sistem, yalnızca Türkiye’de değil, Avrupa genelinde de öncü konumdadır.
Bu başarı, Avrupa genelinde kıyı elektriği yatırımlarının yavaş ilerlediği bir dönemde özellikle dikkat çekmektedir. Transport & Environment (T&E)’nin Temmuz 2025 tarihli raporuna göre, AB limanlarında gerekli altyapının yalnızca %20’si tamamlanmış durumdadır. Asyaport’un özel sektör inisiyatifiyle gerçekleştirdiği bu yatırım, dönüşümün hızlandırılabileceğini kanıtlamaktadır.
Asyaport Planlama ve Teknik Hizmetler Müdürü Besim Dönmez, “Kıyı elektriği yalnızca çevresel değil; aynı zamanda sosyal ve operasyonel bir yatırımdır,” diyerek, “daha temiz hava, daha sessiz bir çalışma ortamı ve daha verimli operasyonlar, limanımız ve çalışanlarımız için daha sürdürülebilir bir geleceğin temelidir,” ifadelerini kullanmıştır.
Asyaport’un sürdürülebilirlik yaklaşımı kapsamında birçok çevreci uygulama hayata geçirilmektedir. Gemilerin karadan elektrikle beslenmesini sağlayan OPS sisteminin yanı sıra, liman sahasında enerji verimliliğini artırmak amacıyla kurulduğundan bu yana güneş panelleri aracılığıyla elektrik üretilmekte ve bu enerji doğrudan liman operasyonlarında kullanılmaktadır. Toplam 1.289 kW kurulu güce sahip 3.020 güneş paneli sayesinde limanın yıllık elektrik tüketiminin yaklaşık %6’sı yenilenebilir kaynaklardan karşılanmaktadır.
Geleceğe yönelik projeler arasında rüzgâr enerjisi sistemlerinin devreye alınması ve yapay zekâ destekli operasyon optimizasyonu yer almaktadır. Güneş enerjisi santralinin kapasitesinin artırılması ve yeni yatırımların devreye girmesiyle birlikte hedef, limanın elektrik ihtiyacının tamamının yenilenebilir kaynaklardan karşılanmasıdır. Böylece OPS sistemiyle gemilere sağlanan enerji de tamamen yeşil kaynaklardan elde edilecek ve proje maksimum çevresel verimlilik düzeyine ulaşacaktır.
Liman sahasında konteyner elleçlemede kullanılan STS (Ship to Shore Crane) ve RTG (Rubber Tyred Gantry) ekipmanlarının tamamı elektrikle çalışmaktadır. LNG ile çalışan terminal çekicileri ve atık su arıtma tesisi de limanın çevresel etkilerini azaltan diğer yatırımlar arasındadır. Bununla birlikte, terminal traktör filosunun elektrikli araçlara dönüşüm süreci de başlamış durumdadır. 2026 yılı ilk çeyreği sonuna kadar dört adet elektrikli terminal traktörünün devreye alınması planlanmakta, performans analizlerinin ardından elde edilecek sonuçlara göre 2026 sonuna kadar 36 adetlik ek sipariş verilmesi hedeflenmektedir. LNG’li araç filosuna ek olarak, elektrikli araçlara geçiş adımları hızla ilerlemektedir.
Operasyonel büyümeyi desteklemek amacıyla altyapı ve ekipman yatırımlarını hız kesmeden sürdüren Asyaport, 400 metrelik rıhtım uzatma projesinin %80’ini tamamlamış olup, projenin yeni ekipman yatırımlarıyla birlikte 2026 yılının üçüncü çeyreğinde tamamlanması planlanmaktadır. Bu yatırımla birlikte limanın toplam kapasitesi 4 milyon TEU’ya ulaşacaktır.
Asyaport, çevrenin korunması için yalnızca enerji yönetiminde değil, deniz ve kıyı temizliği gibi doğrudan etkili faaliyetlerde de öncülük etmektedir. Her yıl Dünya Çevre Günü kapsamında Tekirdağ sahil şeridindeki plajlarda kıyı temizliği etkinliği düzenlenmekte, çalışanlar gönüllü olarak katılarak deniz ekosisteminin korunmasına katkı sunmaktadır.
Asyaport’un çevreye duyarlı yaklaşımının bir yansıması olarak, limanın hemen yanında yer alan Gündal Plajı, Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen Yüzme Suyu İzleme Programı’nın 2025 değerlendirmesinde su kalitesi açısından “Mükemmel” kategorisinde yer almıştır. Bu çevreci yaklaşımların tümü, Asyaport’a 4. Türk Denizcilik Zirvesi’nde “En Çevreci Liman Tesisi” ödülünü kazandırmıştır.
Asyaport’un sürdürülebilirlik öyküsü yalnızca teknolojiyle sınırlı değildir; insan odaklı bir dönüşüm de söz konusudur. Erkek egemen bir sektör olarak bilinen limancılıkta, Asyaport yaklaşık 60 kadın çalışana istihdam sağlayarak fark yaratmaktadır. Bu çalışanlar arasında terminal traktör operatörleri, vinç operatörleri, saha ve kapı operasyon görevlileri yer almaktadır.
Asyaport Operasyonlar ve Deniz İşleri Müdürü Olkay Elçin, “Kadın çalışanlarımız işlerine disiplin, titizlik ve yüksek sorumluluk duygusu katıyor. Kadınların sektördeki artan varlığı, yetkinlik ve fırsat eşitliğinin önemini bir kez daha gösteriyor,” ifadelerini kullanmıştır.
Bu insan odaklı yaklaşım, Asyaport’un ana şirketi MSC Grubu’nun 2024 Sürdürülebilirlik Raporu’nda vurgulanan değerlerle uyumludur. MSC, karbonsuzlaşma, kapsayıcı ticaret ve ‘Mavi Gezegenimizi koruma’ ilkelerini operasyonlarının merkezine yerleştirmiştir. Asyaport’un kıyı elektriği yatırımı, MSC’nin küresel sürdürülebilir liman ağı vizyonuna somut bir katkı sağlamaktadır.
Sonuç olarak Asyaport, yalnızca Türkiye’de değil, Avrupa’da da çevreye duyarlı limancılığın öncülerinden biri haline gelmiştir. Dönmez’in ifadesiyle:
“Asyaport, vizyon ve kararlılığın birleştiğinde nelerin mümkün olduğunu gösteriyor. Türkiye’yi ve Avrupa’yı daha temiz, daha akıllı ve daha kapsayıcı bir liman geleceğine taşımaktan gurur duyuyoruz.”
