Bölgede altı haftadır devam eden savaşın ardından düzinelerce rafineri, petrol sahası, gaz tesisi ve liman, füze ve dron saldırıları nedeniyle ağır hasar aldı. Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasına yol açan çatışmalarda ateşkes ihlalleri sürerken, enerji piyasalarının normale dönmesi giderek zorlaşıyor.
Küresel petrol ve gaz tedarikinin kalbi olan Orta Doğu’da enerji altyapısı ağır yara almaya devam ediyor. Çatışmaların altıncı haftasında, ABD ve İranlı üst düzey yetkililer krizin çözümü için İslamabad’da bir araya gelirken; sahada tesislerin aldığı hasarın bilançosu belli oldu.
ABD saatiyle 7 Nisan’da bir ateşkes duyurulmuş olmasına rağmen, durum belirsizliğini koruyor. 9 Nisan’da Suudi Arabistan resmi haber ajansı (SPA), zaman çizelgesi belirtmeksizin kapsamlı “yeni saldırılar” raporladı. İran ise İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının ateşkes şartlarını ihlal ettiğini savundu. Krizin başından bu yana zarar gören, faaliyetleri durdurulan veya mücbir sebep ilan edilen başlıca tesislerin tablosu ise oldukça ağır.
İşte çatışmalar sırasında hedef alınan kritik enerji ve sanayi tesisleri:
–BAE (Ruwais): Dünyanın en büyük rafinerilerinden birinde hava savunma sistemlerinden düşen şarapneller nedeniyle çok sayıda yangın çıktı.
–Suudi Arabistan: Günlük 550 bin varil kapasiteli devasa Ras Tanura tesisi ile Samref rafinerisine dron saldırıları düzenlendi. Ayrıca Satorp (günlük 460 bin varil kapasiteli) ve Riyad (günlük 120 bin varil kapasiteli) rafinerilerindeki üniteler saldırılar nedeniyle durduruldu; bu durum rafine ürün ihracatını doğrudan etkiledi.
–Bahreyn: Bapco Energies (günlük 400.000 varil kapasiteli) ve Gulf Petrochemical Industries Co. tesisleri dron saldırılarında hasar gördü, yangınlar çıktı ve operasyonlarda mücbir sebep ilan edildi.
–Kuveyt: Kuveyt Ulusal Petrol Şirketi (KNPC) karargahı vurulurken, Mina Al-Ahmadi ve Mina Abdullah rafinerilerinde dron saldırıları yangınlara ve ünitelerin durmasına yol açtı.
–Irak (Lanaz): Erbil’deki tesiste dron saldırısı kaynaklı yangın nedeniyle operasyonlar askıya alındı.
–Katar (Ras Laffan): QatarEnergy, İran füzelerinin LNG tesislerini vurduğunu ve Shell’in gazdan sıvıya dönüştürme tesisi de dahil olmak üzere büyük hasara yol açtığını duyurdu. Uzun vadeli bazı sözleşmelerde mücbir sebep ilan edildi.
–BAE: Ülkenin en büyük doğal gaz işleme tesisi olan Habshan ve devasa Shah gaz sahasında saldırılar sonucu yangınlar çıktı. Das Island LNG tesisi ise Hürmüz Boğazı’ndan ihracat yapılamaması nedeniyle düşük kapasiteyle çalışıyor.
–İran: ABD-İsrail saldırılarında ülkenin devasa South Pars gaz sahası ve İsfahan’daki gaz basınç düzenleme istasyonları vuruldu.
–Suudi Arabistan (Ju’aymah): LPG ve doğal gaz sıvıları ihracatını etkileyen yangınlar meydana geldi.
–Suudi Arabistan: Basra Körfezi’ni Kızıldeniz’e bağlayan Doğu-Batı boru hattındaki pompa istasyonuna yapılan saldırı, akışı günlük 700.000 varil azalttı. Manifa ve Khurais üretim tesislerinin vurulması her iki tesiste de günlük 300.000 varillik kapasite düşüşüne neden oldu. Shaybah sahası ise defalarca hedef alınmasına rağmen hasar rapor edilmedi.
–Irak (Majnoon): Ülkenin güneyindeki dev petrol sahası saldırıların hedefi oldu.
–İran: Bushehr Nükleer Santrali arazisine mermi isabet etti ancak ilk incelemelere göre tesis zarar görmedi. Mobarakeh Çelik Fabrikası ise kilit ünitelerin tahrip olmasıyla üretimini tamamen durdurdu.
–BAE ve Bahreyn: BAE’deki Al Taweelah (Emirates Global Aluminium) ve Bahreyn’deki Alba alüminyum tesisleri İran saldırılarında önemli hasarlar aldı.
Stratejik Limanlar Bölgedeki deniz trafiği de ağır darbe aldı. Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz’deki kurtarıcısı konumundaki Yanbu limanı kısa süreli duraklamanın ardından operasyonlara yeniden başlarken; BAE’nin kilit limanları olan Fujairah, Jebel Ali ve Khor Fakkan saldırılar ve düşen enkazlar nedeniyle periyodik olarak kapatıldı.
Umman’da Sohar, Mina Al Fahal ve Salalah limanlarında güvenlik gerekçesiyle operasyonlar askıya alınıp tekrar başlatılırken; Bahreyn’de Khalifa Bin Salman, İran’da ise Hürmüz yakınlarındaki Shahid Haghani limanı askeri grevlerin ve operasyonların hedefi oldu.
İlgili haberler:
Katar’da Dünyanın En Büyük LNG Tesisi Vuruldu, Üretim Durdu
İran, Deniz Taşımacılığı İçin Hayati Salalah Limanı’nı İHA’larla Vurdu!
