ABD Başkanı Donald Trump, Orta Doğu’da devam eden kırılgan ateşkes sürecinde İran’a, küresel petrol ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı’nı ticari gemilere açması çağrısında bulundu. Trump, petrol akışının “İran’ın yardımı olsun ya da olmasın” başlayacağını vurgularken, geçen tankerlerden ücret alınmaması konusunda da Tahran’ı uyardı.
Küresel deniz ticaretinin ve enerji tedarikinin en kritik rotalarından biri olan Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki çatışmaların merkezinde yer almaya devam ediyor. İsrail ile Hizbullah arasındaki karşılıklı saldırılar sürerken, ABD Başkanı Donald Trump, kırılgan ateşkesi kalıcı bir barışa dönüştürmeyi hedefleyen görüşmeler öncesinde İran’dan Hürmüz Boğazı’nı acilen deniz trafiğine açmasını talep etti.
Kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden sert açıklamalarda bulunan Trump, “İran, petrolün Hürmüz Boğazı’ndan geçişine izin verme konusunda çok kötü, hatta kimilerine göre onursuzca bir iş çıkarıyor. Anlaşmamız bu değil!” ifadelerini kullandı.
Bölgedeki deniz trafiğinin yeniden başlayacağının altını çizen Trump, “İran’ın yardımı olsun ya da olmasın, petrolün akmaya başladığını göreceksiniz. Benim için ikisi de fark etmez,” dedi. ABD Başkanı ayrıca, Boğaz’dan geçen tankerlerden ücret veya haraç talep edilmemesi konusunda da Tahran yönetimine net bir uyarıda bulundu.
Savaş öncesinde küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık beşte birinin yapıldığı Hürmüz Boğazı’nın durumu; Cumartesi günü Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılacak görüşmelerin ana gündem maddesini oluşturuyor.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in liderlik edeceği ABD delegasyonu ile İranlı yetkililer arasındaki bu kritik buluşmada boğazdaki ablukanın kaldırılması öncelikli başlık olacak.
Buna karşılık savaşın ilk gününde babası öldürülen İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney, Telegram üzerinden yaptığı açıklamada, “Hürmüz Boğazı’nın yönetimini kesinlikle yeni bir aşamaya taşıyacaklarını” ifade etti.
Bu çıkışın, ABD’nin daha önce kesin bir dille reddettiği; boğazın kontrolünü elinde tutma taleplerinin bir tekrarı olup olmadığı yakından takip ediliyor. Hamaney ayrıca savaş tazminatı taleplerini de yinelerken, ABD’li müzakerecilerin bu konuya kapalı olduğu biliniyor.
Ateşkesin yürürlüğe girmesine rağmen trafik, armatörlerin bölgenin güvenlik statüsüne ilişkin netlik beklemeleri nedeniyle henüz bir toparlanma belirtisi göstermedi. Boğazdaki fiili tıkanıklık petrol fiyatları üzerindeki baskıyı artırırken; Londra’da varil fiyatı cuma günü yüzde 1,9’luk artışla 98 dolar sınırına dayandı.
Enerji altyapılarına yönelik saldırılar da sürüyor. Suudi Arabistan’da hayati öneme sahip Doğu-Batı Boru Hattı’na hizmet veren bir pompa istasyonuna düzenlenen saldırıların, günlük üretim kapasitesini 700 bin varil düşürdüğü bildirildi.
Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizliğin yanı sıra sahadaki çatışmalar da ateşkesi zedeliyor. Kuveyt, hayati tesislerine insansız hava aracı saldırıları düzenlendiğini belirterek İran ve vekil güçlerini suçladı. İran ise ateşkesin başından bu yana hiçbir ülkeye saldırı düzenlemediğini savundu.
Diğer yandan İsrail’in Lübnan’ın güneyindeki operasyonları devam ederken, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan bu saldırıların ateşkesin açık bir ihlali olduğunu ve barış görüşmelerini anlamsız kılacağını belirtti.
Hükümetler ve bağımsız kuruluşların verilerine göre, Orta Doğu’da genişleyen savaşta bugüne kadar 5 bin 500’den fazla insan hayatını kaybetti. İran’da 3 bin 600’ü aşkın, Lübnan’da ise 1.700’den fazla can kaybı yaşandığı açıklanırken; çatışmalarda 13 ABD askeri de hayatını kaybetti.
İlgili haberler:
Trump, Hürmüz Boğazı’nın Açılmaması Halinde İran’ı Daha Sert Vurabileceğini Açıkladı
