ABD’de Trump yönetiminin göreve başlamasıyla birlikte Amerikan Deniz Kuvvetleri’nin yaşadığı üretim darboğazını aşmak için bir politika değişikliği gündeme geldi. ABD Donanması’nın savaş gemisi inşasında yaşadığı gecikmeler ve kapasite sorunları nedeniyle Washington yönetiminin, aralarında Türkiye ve Güney Kore’nin de bulunduğu müttefik ülkelerin tersaneleriyle temasa geçtiği belirtildi.
ABD gemi inşa endüstrisindeki krizin derinleşmesi üzerine Trump yönetimi, Türkiye ile parça tedariki ve fırkateyn inşası konularını masaya yatırdı. Konuyla ilgili konuşan bir Amerikalı yetkili, “ABD gemi inşa endüstrisi gerçek bir krizde ve Trump yönetimi bu ihtiyacı karşılamak için Türkiye ile görüşmeler gerçekleştirdi” ifadelerini kullandı.
TAKVİMİN GERİSİNDE KALDI
2025 yılı verilerine göre ABD Deniz Kuvvetleri’nin neredeyse tüm gemi inşa programlarının takvimin gerisinde kaldığı, Donanma Sekreteri tarafından da doğrulandı. Yaşanan gecikmeler ve maliyet artışları nedeniyle Constellation sınıfı fırkateyn programı küçültülerek iki gövdeye indirildi. Trump yönetimi de yaptığı açıklamalarda yerel kapasite açığını kapatmak adına müttefik ülkelerden savaş gemisi sipariş etmenin bir zorunluluk haline gelebileceğinin sinyallerini verdi.
GÜÇLÜ BİR ORTAK
Sektör uzmanlarına göre Türkiye, ABD Donanması için güçlü bir teknik ortak potansiyeli taşıyor. Türk tersanelerinin gemi inşa kabiliyeti, seri üretim yetenekleri ve kısa teslimat sürelerindeki başarısı, bu iş birliğinin temelini oluşturuyor gibi görünüyor.
Türk tersanelerinin, ABD tersanelerindeki iş akışlarına entegre edilecek blok ve alt montaj parçaları gönderebileceği, yarı tamamlanmış yüzer gövdeler teslim edebileceği veya tam donanımlı gemi inşası gerçekleştirebileceği belirtiliyor.
GÖRÜŞMELER SÜRÜYOR
Olası bir iş birliğinin önünde ise iki kritik engel bulunuyor. İlk olarak, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alımı nedeniyle maruz kaldığı CAATSA yaptırımları ve F-35 programından çıkarılma süreci, savunma sanayii ilişkilerindeki pürüzleri koruyor. Ancak yaptırımların kaldırılmasına yönelik görüşmelerin sürdüğü biliniyor.
İkinci ve en somut engel ise ABD yasaları. “Byrnes-Tollefson Değişikliği” (10 USC Bölüm 8679) uyarınca, ABD donanma gemilerinin ve ana bileşenlerinin yabancı tersanelerde inşa edilmesi yasaklanmış durumda. Söz konusu alımların gerçekleşebilmesi için ABD Kongresi’nin yasada değişikliğe gitmesi ve yabancı alım için özel fon tahsis etmesi gerekiyor.
