Orta Doğu’daki savaş, küresel deniz taşımacılığını daha önce görülmemiş bir “risk felcine” sürükledi. Basra Körfezi içerisinde 3 bin 200 gemi mahsur kalırken, dev tankerlerin günlük kazançları teorik olarak 423 bin doların üzerine çıkarak tarihi rekor seviyelere ulaştı.
İran ile ABD-İsrail koalisyonu arasındaki çatışmaların şiddetlenmesi, Basra Körfezi yakasında deniz trafiğini tamamen durma noktasına getirdi. Orta Doğu’dan Çin’e giden dev ham petrol taşıyıcılarının (VLCC) navlun bedelleri, sadece bir günde 205 bin dolar artarak günlük 423 bin 700 dolara yükseldi. Sektör temsilcileri bu rakamları “göz yaşartıcı” olarak tanımlarken, piyasadaki korku nedeniyle fiili işlemlerin neredeyse imkansız hale geldiğini belirtiyor.
Piyasadaki yangını körükleyen en büyük gelişme ise sigorta dünyasından geldi. Dünyanın en büyük P&I kulüplerinin yarısından fazlası, 5 Mart tarihinden itibaren Basra Körfezi’ne giren gemiler için savaş riski teminatını durduracağını açıkladı. Bu karar, bölgeye giren gemilerin korumasının otomatik olarak sona ermesi anlamına geliyor.
Gemi sahiplerini rotalarını mecburen Ümit Burnu’na çevirmeye iten bu hamle, sefer maliyetlerini de kontrolsüz bir şekilde artıracak.
İranlı komutanların Hürmüz Boğazı’nı kapattıklarını ve geçen her gemiyi ateşe vereceklerini duyurması, piyasadaki “trapsiyon” korkusunu zirveye taşıdı. Kpler analistleri, durumun resmi bir ablukadan ziyade risk odaklı bir felç hali olduğunu vurguladı. Günlük 15 milyon varil petrolün geçtiği bu kritik arterin kapanması, baypas boru hatlarının kapasite yetersizliği nedeniyle küresel petrol tüketiminin beşte birini tehlikeye atıyor.
Clarksons Research verilerine göre çatışmalarda şimdiye kadar Stena Imperative ve Sea La Donna dahil olmak üzere en az altı ticari gemi doğrudan zarar gördü.
Pazartesi günü Bahreyn’deki bir limana yapılan saldırıda bir tersane işçisinin hayatını kaybetmesi ve ABD bayraklı bir tankerin hasar alması, riskin boyutunu gözler önüne serdi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun “İran’a en sert darbeler henüz vurulmadı” açıklaması ise askeri harekatın süresiyle ilgili belirsizliği artırıyor.
Krizden en ağır darbeyi ham petrol tankerleri alırken, Katar’daki Ras Laffan tesisinin devre dışı kalması LNG piyasalarını da sarstı. Bölgesel gaz fiyatları keskin bir şekilde yükselirken, konteyner devleri de radikal kararlar almaya başladı.
Dünyanın en büyük konteyner hattı MSC, ikinci bir duyuruya kadar Orta Doğu bölgesine yönelik tüm rezervasyonlarını askıya aldığını duyurdu. Bu durumun, Avrupa ve Asya limanlarındaki sıkışıklığı daha da artırması bekleniyor.
İlgili haberler:
https://denizgundem.com/irandan-aciklama-hurmuz-bogazini-kapattik-geceni-vururuz/
https://denizgundem.com/konteyner-devleri-kizildeniz-rotasindan-vazgecti-rota-yine-umit-burnu/
