Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) tarafından yayımlanan yeni rapor Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasının küresel ticaret ve enerji piyasalarında yarattığı şok dalgasını gözler önüne serdi. Gemi geçişlerinin yüzde 95 oranında azaldığı bölgedeki krizin 2026 yılında küresel ekonomik büyümeyi yavaşlatması bekleniyor.
Dünyanın en kritik enerji darboğazlarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki fiili kapanma süreci küresel ekonomi üzerinde ağır tahribat yaratmaya başladı. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) tarafından yayımlanan yeni bir rapor, Hürmüz krizi etkilerinin bölgesel kalmadığını; küresel ticaret, enerji piyasaları ve finansal sistemler üzerinde eşzamanlı bir şok dalgası oluşturduğunu ortaya koydu.
Rapora göre küresel petrol ve gaz tedarikinin önemli bir bölümünü taşıyan dar su yolunda transit geçişler büyük ölçüde çöktü. Şubat ayında günde ortalama 129 olan gemi geçiş sayısı mart ayında sadece 6’ya düşerek yüzde 95 oranında keskin bir gerileme kaydetti.
Bölgedeki askeri hareketliliğin tırmandığı 28 Şubat’tan bu yana enerji piyasalarında ani yükselişler gözlemleniyor. Petrol fiyatlarındaki sıçramaya paralel olarak tanker navlun oranları da fırlarken; hem ham hem de rafine ürün taşıyan tankerler için gösterge endeksler savaş öncesi seviyelerin çok üzerine çıktı.
UNCTAD yetkilileri bu tablonun doğrudan küresel ekonomiye yansıdığı konusunda uyarıda bulunuyor. Raporda artan petrol ve gaz fiyatlarının yaşam maliyetlerini şişirerek en savunmasız kesimlerin geçim kaynaklarını daraltabileceği ve 2026 yılında küresel ticari büyümenin yavaşlayacağı vurgulanıyor.
Finansal piyasalarda ise Hürmüz krizi başlangıcından bu yana küresel borsalarda düşüş, gelişmekte olan bölge para birimlerinde dolar karşısında değer kaybı ve borçlanma maliyetlerinde artış yaşanıyor.
Enerji şoklarının hızla tüketici fiyatlarına yansıdığına dikkat çeken rapor, bu baskının en çok ekonomik esnekliği düşük olan ülkeleri vuracağını belirtiyor.
UNCTAD verilerine göre bütçelerinden sağlık veya eğitime ayırdıklarından daha fazlasını borç servisine harcayan 46 gelişmekte olan ülkede 3.4 milyar insan yaşıyor ve bu ülkelerin yeni ekonomik şokları absorbe edecek alanı bulunmuyor.
Raporun bulgularını değerlendiren BM Genel Sekreteri António Guterres küresel ekonomik etkinin giderek daha yıkıcı hale geldiğini belirterek çatışmaların derhal sona erdirilmesi çağrısında bulundu.
UNCTAD piyasalardaki durumu dengelemek adına hükümetlere fiyatları istikrara kavuşturacak koordineli politikalar izleme; sistemik finansal bulaşmayı önleme ve savunmasız ekonomiler için acil finansman erişimini genişletme tavsiyesinde bulunuyor.
Alınabilecek önlemler arasında borç erteleme, merkez bankası swap hatları ve kalkınma bankalarından sağlanacak kredilerin artırılması yer alıyor.
İlgili haberler:
İran Hürmüz Geçişi İçin Gemilerden Kripto Para Talep Ediyor
IEA’dan Korkutan Uyarı: Eşi Görülmemiş Bir Enerji Krizi Kapıda
