Denizcilik sektöründe karbonsuzlaşma, elektrikli tahrik sistemleri, alternatif yakıtlar ve otomasyonun hızla yaygınlaşması, gemilerdeki yangın risklerini geçmişle karşılaştırılamayacak ölçüde değiştirdi. Uzmanlar, modern kargo yapısının ve yeni nesil yakıtların geleneksel yangın eğitimlerinde yer almayan yüksek riskli senaryolar doğurduğunu vurguluyor ve küresel çapta güncellenmiş müdahale protokollerine ihtiyaç olduğunu belirtiyor.
Geçtiğimiz yıl Kuzey Atlantik’te elektrikli araç taşıyan bir konteyner gemisinde çıkan yangın, bir mürettebat üyesinin hayatını kaybetmesine ve geminin terk edilmesine yol açtı. Bu olay, yeni nesil yüklerin yarattığı tehlikelerin ne kadar ciddi olabileceğini ortaya koydu.
Lityum iyon piller, klasik kargo yangınlarına kıyasla çok daha yüksek sıcaklıklarda yanabiliyor, daha hızlı yayılabiliyor ve söndürüldükten günler sonra dahi yeniden alev alabiliyor. Termal kaçış olarak adlandırılan kimyasal süreç, büyük miktarda ısı, hidrojen ve oksijen içerikli gazların açığa çıkmasına neden oluyor. Bu da sabit yangın söndürme sistemlerini etkisiz hâle getirirken ekiplerin özel söndürme taktikleri uygulamasını gerektiriyor. Bazı pil türleri suyla temas ettiğinde daha da şiddetli reaksiyon gösterirken bazıları uzun süreli su soğutması gerektiriyor.
Alternatif yakıtlar da yeni riskler getiriyor. LNG, metanol, amonyak ve hidrojen gibi yakıtların her biri farklı patlama ve yangın davranışlarına sahip. Bu nedenle özel tespit sistemleri, farklı müdahale stratejileri ve ekipman gereksinimleri ortaya çıkıyor. Aynı zamanda, otomatik makine daireleri ve azaltılmış mürettebat uygulamaları, yangına doğrudan müdahale edecek personel sayısını azaltarak sabit sistemlere bağımlılığı artırıyor.
Ro-ro gemileri, mega konteyner gemileri ve modern yolcu gemileri gibi geniş ve bağlı iç hacme sahip gemi tasarımları, yangınların hızlı yayılmasına neden olabiliyor ve geleneksel sınır soğutma taktikleri çoğu durumda yetersiz kalıyor.
Uluslararası STCW standartları temel ve ileri düzey yangın eğitimi sağlasa da uzmanlara göre müfredat, günümüz gemilerinin risk profilini karşılamaktan uzak. Bazı merkezler elektrikli araç yangın simülatörleri ve alternatif yakıt senaryolarını eğitime dahil etmeye başladı, ancak bu uygulamalar hâlâ yaygın değil. Limanlarda ilk müdahaleyi yapan kıyı tabanlı ekipler ise genellikle gemi sistemlerine ve kapalı alanlarda yangınla mücadeleye yönelik uzmanlığa sahip değil.
ABD Sahil Güvenlik Komutanı Mark McDonnell, bu eksikliklerin stratejik sonuçlar doğurduğunu belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Gemi yangınları can güvenliğini tehlikeye atıyor ve tedarik zincirlerini aksatarak Deniz Taşımacılığı Sistemi için kritik bir tehdit oluşturuyor. Ulusal Liman Güvenliği Konferansı, bu zorlukları gidermek adına ilk müdahale ekipleri ve liman liderleriyle iş birliği kurmak için önemli bir fırsat sunuyor.”
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), elektrikli araç taşıyan gemilerde yangınla mücadele için geçici yönergeler yayımladı. Sınıflandırma kuruluşları, alternatif yakıt sistemlerine sahip gemiler için yeni güvenlik kriterleri hazırlıyor. Liman otoriteleri ise kendi acil müdahale planlarını güncelliyor. Ancak uzmanlara göre uygulama, filolar arasında tutarsız ilerliyor ve teknoloji değişim hızına yetişemiyor.
Bu konu, 24–25 Mart 2026’da Seattle’da düzenlenecek Ulusal Liman Güvenliği Konferansı’nda ayrıntılı şekilde ele alınacak. Puget Sound Liman Güvenliği Komitesi tarafından düzenlenen bu toplantı; Sahil Güvenlik yetkilileri, gemi işletmecileri, liman yöneticileri, acil müdahale kuruluşları ve yangın güvenliği uzmanlarını bir araya getirerek sektörün karşılaştığı yeni tehditlere ortak çözümler üretmeyi amaçlıyor.
Puget Sound Denizcilik Borsası İcra Direktörü Patrick Gallagher, “Yangın güvenliği her zaman denizcilik operasyonlarının temeliydi ancak hızlı bir dönüşüm dönemindeyiz. 2026 konferansı, teknolojik değişime uyum sağlarken en yüksek güvenlik standartlarının nasıl korunacağını tartışmak için kritik bir platform olacak” dedi.
Uzmanlara göre etkili yangın güvenliği yalnızca modern ekipmanla sınırlı değil. Gerçekçi tatbikatlar, gemi-kıyı iş birliği prosedürleri, yeni risklere uygun tasarım yaklaşımları ve olay sonrası öğrenme mekanizmaları sektörde standarda dönüşmeli. Gecikmiş düzenlemelerin geçmişte çok yüksek maliyetlere neden olduğu vurgulanırken, Denizcilik Yangın ve Güvenlik Birliği Genel Müdürü Curtis Cannizzaro şu uyarıyı yaptı:
“Ya şimdi eğitime ve ekipmana yatırım yapacağız ya da daha sonra çok büyük bir bedel ödeyeceğiz. Güvenlik, sektörün temel değeridir ve bu yeni risklere karşı da aynı kararlılığı göstermeliyiz.”
Konferans kayıt ve sponsorluk başvuruları 2026 yılı başlarına kadar devam ediyor.
