Dünya denizcilik tarihinin en önemli eserlerinden Kitâb-ı Bahriye, Osmanlı denizcisi Pîrî Reis tarafından 16. yüzyılda kaleme alınmıştır. Eserin 3. serisi, yalnızca denizcilere yol göstermemekle kalmaz; aynı zamanda dönemin siyasi, ekonomik ve kültürel atmosferini de yansıtır.
Bu bölümde dikkat çeken bazı ayrıntılar:
- Mora Yarımadası kıyılarında rüzgârların yön değiştirdiği kritik noktalar ve gemilerin hangi koylarda güvenle barınabileceği anlatılır.
- Adriyatik Denizi için Pîrî Reis, “Suların birden bire kabardığı, rüzgârın yön değiştirdiği deniz” diyerek kaptanları uyarır. Bugün bile Adriyatik, ani fırtınalarıyla bilinir.
- Venedik için sadece bir deniz şehri değil, dünyanın ticaret başkentlerinden biri olduğuna dikkat çeker. Burada kullanılan gemilerin özelliklerini, liman düzenini ve Osmanlı ile ticaretin detaylarını aktarır.
- Otranto ve Napoli limanlarının stratejik önemi özellikle vurgulanır; çünkü bu limanlar Akdeniz ticaret yollarının “kalbi” olarak tanımlanır.
- Messina Boğazı için Pîrî Reis, akıntıların öylesine güçlü olduğunu, yanlış manevra yapan bir geminin kısa sürede kayalıklara çarpabileceğini belirtir.
- Eserde ayrıca, korsan saldırılarının yoğunlaştığı bölgeler işaretlenmiştir. Bu yönüyle Kitâb-ı Bahriye, yalnızca bir navigasyon kitabı değil, aynı zamanda güvenlik rehberi niteliğindedir.
Pîrî Reis, haritalarında yalnızca kıyı şeritlerini değil, çevredeki şehirlerin siluetlerini de çizer. Bu çizimler sayesinde günümüz araştırmacıları, 16. yüzyılın şehir planlaması ve liman yapıları hakkında da fikir sahibi oluyor.
