Türkiye’nin gemi geri dönüşüm sektörü, son dönemde yaşanan olaylar nedeniyle hem yurtiçi hem de uluslararası düzeyde yeniden mercek altına alındı. Belçika merkezli sivil toplum kuruluşu Gemi Söküm Platformu, Türkiye’deki gemi söküm faaliyetlerinin güvenlik, şeffaflık ve çevresel denetim açısından ciddi şekilde sorgulandığını açıkladı.
3 Temmuz 2025 tarihinde, İzmir Aliağa’da bulunan Şimşekler Gemi Söküm Tersanesi’nde önemli bir olay yaşandı. İki yılı aşkın süredir hizmet dışı kalan FSO Sloug adlı tankerde yangın çıktı. Tankerin içinde yaklaşık 6.000 ton ham petrol bulunduğu bildirildi.
Gemi Söküm Platformu, geminin kesim öncesinde gazsızlaştırılmış ve sertifikalandırılmış olması gerektiğini belirtti. Ancak iddialara göre, kalan yakıt kalıntıları yangına neden oldu. Olayın ardından özellikle iş güvenliği ve çevresel etkilerle ilgili ciddi sorular gündeme geldi.
Ege İşçi Platformu temsilcisi Sonay Tezcan, yangın sırasında bölgede çalışan işçilerin korumasız şekilde çalışmaya devam ettiğini ve ortamın tamamen siyah dumanla kaplandığını ifade etti. Tezcan, yaşananların mevcut mevzuattaki eksiklikler ve denetim yetersizliğinin açık bir sonucu olduğunu vurguladı.
Yangın vakası ile birlikte Aliağa’da gündeme gelen bir diğer tartışmalı gelişme ise İngiliz donanmasına ait 1967 yapımı savaş gemisi HMS Bristol’ün Türkiye’ye getirilmesi oldu. Gemi, sökülmek üzere Leyal Tersanesi’ne ulaştı. Ancak uzmanlar, geminin ciddi miktarda asbest, kurşun bazlı boya, PCB, CFC ve toksik tributiltin (TBT) gibi maddeler içerdiğine dikkat çekiyor.
Gemi Söküm Platformu, HMS Bristol’ün tehlikeli maddeler envanterinde 400’den fazla asbest içeriği, 283 kg kurşunlu boya ve 263,5 kg yasaklı TBT bulunduğunu belirtti. Üstelik Leyal tersanesinde çalışan en az iki işçinin, geminin sökümü sırasında mesleki hastalık yaşadığı bildirildi.
İzmir Çevre Mühendisleri Odası temsilcisi Selma Akdoğan, HMS Bristol’ün Türkiye’ye getirilmesinin uluslararası çevre hukukuna aykırı olduğunu savundu. “Bu, sadece bir geminin gelişi değil; daha geniş kapsamlı bir sistemsel başarısızlığın göstergesidir,” diyen Akdoğan, özellikle Basel Sözleşmesi kapsamında geminin ithalatının yasak olması gerektiğini belirtti.
Tüm bu gelişmeler, Türkiye’nin gemi geri dönüşüm sektörü üzerindeki denetimlerinin artırılması gerektiğine dair çağrıları yeniden gündeme taşıdı. STK’lar, mühendis odaları ve işçi temsilcileri, Aliağa’daki gemi söküm faaliyetlerinin ulusal ve uluslararası mevzuatlara uygun şekilde yürütülmesi için daha sıkı bir denetim mekanizması talep ediyor.
