Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Hukuk Komitesi’nin Londra’da düzenlenen 113. oturumunda, denizcilik sektörünün en acil sorunlarına yönelik stratejik kararlar alındı. Gemi sicillerinde şeffaflığı artırmak için yeni kılavuzlar onaylanırken; İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki eylemleri kınandı ve rekor seviyeye ulaşan gemi adamı terki vakalarına karşı acil eylem çağrısı yapıldı.
13-17 Nisan tarihleri arasında Londra’da gerçekleştirilen IMO Hukuk Komitesi’nin 113. oturumu sona erdi. Toplantıya sahte bayrak kullanımındaki artış; Hürmüz Boğazı’nda artan jeopolitik gerilimler, denizcilerin maruz kaldığı hak ihlalleri ve alternatif yakıtların yarattığı yasal boşluklar damga vurdu.
Komite, uluslararası gemi sicilini düzenleyen bağlayıcı bir çerçevenin eksikliğinden kaynaklanan boşlukları kapatmak amacıyla yeni bir kılavuz dizisini onayladı. Verilere göre, sahte bayrak dalgalandıran gemi sayısı 2025 yılında hızla artarak 529’a ulaştı ve yaklaşık 40 üye devletin bayrağı organize suç grupları tarafından izinsiz kullanıldı.
IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez oturum kapanışında yaptığı açıklamada, “Bu, deniz güvenliği, çevrenin korunması ve denizcilerin refahı için gemi sicil sistemlerinde durum tespitini sağlama yolunda atılmış memnuniyet verici bir adımdır. Kılavuzlar ayrıca hileli sicil vakalarının ortadan kaldırılmasına da yardımcı olacaktır” değerlendirmesinde bulundu.
Yeni kılavuzlar özellikle mülkiyetin doğrulanması, sicil işlemlerinde kalite güvencesi ve bilgi paylaşımı konularına odaklanıyor.
Toplantının en sıcak gündem maddelerinden biri de Orta Doğu’daki deniz güvenliği oldu. Komite, özellikle Hürmüz Boğazı ile Trafik Ayrım Düzeni’nde (TSS) mayın döşeme tehditleri de dâhil olmak üzere; Umman Denizi ve Basra Körfezi’ndeki gemilere yönelik saldırıları şiddetle kınadı.
İran’ın bölgeden geçen gemilere yönelik uygulamaya çalıştığı “geçiş ücreti” sistemi ve ayrımcı tedbirlerinin IMO’nun amaçlarına aykırı olduğu belirtildi. Ayrıca İran’ın eylemlerinin, uluslararası hukuk uyarınca engellenmemesi gereken “transit geçiş hakkına” doğrudan aykırı olduğu bir kez daha teyit edildi.
Toplantıda paylaşılan veriler, gemi adamı terki vakalarında endişe verici bir tablo ortaya koydu. 2025 yılı içinde IMO/ILO ortak veri tabanına 6 binden fazla denizciyi etkileyen toplam 410 yeni vaka rapor edildi ve bu rakam tüm geçmiş yılların rekorunu kırdı. Vakaların 185’inde zorunlu bir mali güvencenin (sigorta) bulunmadığı tespit edilirken, 2026 yılının sadece ilk aylarında 103 yeni terk vakası daha kaydedildi.
Komite, Üye Devletleri 2006 Denizcilik Çalışma Sözleşmesi’ni (MLC 2006) onaylamaya çağırdı. Ayrıca yetkililerin acil terk vakalarında nasıl hızlı hareket etmeleri gerektiğini netleştirmek adına, ekstra idari yük yaratmayacak bir Standart Operasyon Prosedürü (SOP) oluşturulması istendi.
Sektörün karbonsuzlaşma hedefleri doğrultusunda kullanımı artan alternatif yakıtlara ilişkin mevcut uluslararası sorumluluk rejimlerinin yetersiz kaldığı komite tarafından kabul edildi. Olası olaylarda mağdurların tazminat haklarını ve yasal belirliliği güvence altına almak için özel bir rejim geliştirilmesi veya mevcut kuralların değiştirilmesi gerektiği vurgulanarak, konuyla ilgili bir yazışma grubu oluşturuldu.
Öte yandan komite; standart altı denizcilik faaliyetlerinin ve yasadışı operasyonların önlenmesi amacıyla IMO sözleşmelerini gözden geçirecek ayrı bir çalışma grubunun temellerini de attı.
İlgili haberler:
IMO’dan Sıfır Emisyonlu Gemi Projeleri İçin Kritik Çağrı
Hürmüz Boğazı’nda kriz derinleşiyor: IMO’dan 20 bin denizci için tahliye planı
