Balıkçı gemilerinde güvenliği doğrudan etkileyen yeni uluslararası düzenlemeler, 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından kabul edilen değişikliklerle, balıkçı gemilerinde görev yapan personelin eğitimi, sertifikasyonu ve gözetimine ilişkin çerçeve yeniden tanımlandı. 1995 tarihli Balıkçı Gemisi Personeli Eğitim, Belgelendirme ve Gözetim Standartları Sözleşmesi’nin revize edilen eki ve yeni oluşturulan STCW-F Kodu, balıkçılık faaliyetlerinde insan faktörüne bağlı risklerin azaltılmasını ve küresel ölçekte asgari bir yetkinlik standardı oluşturulmasını hedefliyor.
Balıkçı gemileri, ağır hava koşulları, yoğun fiziksel iş yükü ve av ekipmanlarıyla sürekli temas nedeniyle denizdeki en riskli çalışma alanları arasında yer alıyor. Yeni STCW-F çerçevesi, bu riskleri dikkate alarak personelin yalnızca deniz tecrübesine değil, görevine uygun bilgi ve becerilere sahip olmasını esas alıyor. Eğitim ve belgelendirme anlayışı, süre ve kıdem temelli yaklaşımdan uzaklaşıp, yapılan işe ilişkin yetkinliğin fiilen gösterilmesine odaklanıyor.
Güncellenen düzenlemeler kapsamında balıkçı gemisi personelinin sahip olması gereken yeterlilikler açık ve ölçülebilir şekilde tanımlanıyor. Seyir ve manevra, avın güvenli biçimde çekilmesi ve istiflenmesi, gemi operasyonlarının kontrolü, makine ve teknik sistemlerin temel kullanımı, elektrik ve elektronik donanım farkındalığı, bakım-onarım uygulamaları ile acil durum ve telsiz haberleşmesi gibi başlıklar görev bazlı yetkinlik alanları olarak ele alınıyor. Bu yaklaşım, gemideki her pozisyon için beklenen sorumlulukların netleşmesini amaçlıyor.
STCW-F sistemi, bağlayıcı teknik standartlar ile uygulamayı destekleyen rehber ilkeleri birlikte içeren iki katmanlı bir yapıya dayanıyor. Kodun zorunlu hükümleri denetimlerde doğrudan esas alınırken, rehber bölüm eğitim kurumları ve idareler için uygulamada birlik sağlamayı hedefliyor. Böylece balıkçı gemilerinde eğitim ve sertifikasyon süreçlerinin ülkeden ülkeye farklı yorumlarla yürütülmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Düzenlemeler, denize elverişli balıkçı gemilerinde görev yapan personeli kapsıyor ve özellikle 24 metre ve üzeri gemilerde çalışan kaptanlar, vardiya sorumluları ve operasyonel personel açısından daha belirgin bir yeterlilik çerçevesi getiriyor. Uluslararası sularda faaliyet gösteren veya yabancı limanlara uğrayan balıkçı gemileri için bu standartların, liman devleti kontrollerinde daha görünür hale gelmesi bekleniyor.
Yeni düzenlemelerin merkezinde, balıkçılıkta meydana gelen kazaların önemli bölümünün insan faktörüyle ilişkili olduğu tespiti yer alıyor. Bu nedenle STCW-F 2026 çerçevesi, yorgunluk yönetimi, vardiya düzeni, göreve uygunluk ve acil durumlara hazırlık gibi konulara daha fazla ağırlık veriyor. Hedef, kazalara müdahaleden ziyade önleyici bir güvenlik kültürünün yerleşmesini sağlamak.
Bu değişiklikler yalnızca gemide çalışan personeli değil, balıkçı gemisi işletmecileri ile eğitim veren kurumları da doğrudan ilgilendiriyor. İşletmeciler açısından görev dağılımlarının sertifikalarla uyumlu olması, personelin eğitim ve yeterlilik kayıtlarının düzenli tutulması ve denetimlerde sunulabilecek belgelerin hazır bulundurulması önem kazanıyor. Eğitim kurumları için ise müfredatların yetkinlik temelli yapıya uyarlanması ve uygulamalı değerlendirmelerin güçlendirilmesi öne çıkıyor.
STCW-F 2026 düzenlemeleri, balıkçılık sektörünün kendine özgü risklerini dikkate alan bir güvenlik yaklaşımı sunuyor. Eğitim ve sertifikasyon sisteminin daha net ve denetlenebilir hale gelmesiyle, uzun vadede iş kazalarının azaltılması ve balıkçılık faaliyetlerinin daha güvenli ve sürdürülebilir bir zeminde yürütülmesi hedefleniyor.
Deniz Gündem Editör
