ABD ve İsrail’in düzenlediği koordineli hava saldırıları sonucunda İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney ve üst düzey askeri komutanların hayatını kaybetmesi, bölgeyi topyekûn bir savaş alanına çevirdi. Dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda “Epic Fury” operasyonu başlarken, küresel deniz taşımacılığı devleri bölgedeki faaliyetlerini durdurma kararı aldı.
Dünyanın en kritik enerji damarı resmen bir savaş alanına döndü. ABD ve İsrail’in düzenlediği, İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney ve üst düzey askeri komutanların ölümüyle sonuçlanan saldırıların ardından, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı içinde ticaret durma noktasına geldi. Başlıca denizcilik şirketleri operasyonlarını askıya alırken, yüzlerce gemi açık sularda güvenli bölgelere sığınmak zorunda kaldı.
Bölgedeki tırmanış son derece hızlı oldu. İran Devrim Muhafızları, bölge genelindeki askeri tesislere ve ticari gemilere yönelik füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırılarıyla karşılık verdi. Çatışmalarda üç ABD askeri hayatını kaybederken, sivil gemilerin hedef alınması krizin boyutlarını daha da genişletti.
Başkan Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada operasyonu “Operation Epic Fury” olarak adlandırdı ve 9 İran deniz kuvvetleri gemisinin batırıldığını doğrulayarak şunları söyledi: “Geri kalanların da peşindeyiz. Yakında onlar da denizin dibini boylayacak! Başka bir saldırıda Deniz Kuvvetleri Karargahlarını da büyük ölçüde yok ettik.”
Krizin ticari denizciliğe etkisi anında ve çok sert oldu. Deniz güvenliği yetkililerinin “rastgele” olarak nitelendirdiği saldırılarda, 24 saat içinde en az üç tanker füze veya İHA’ların hedefi oldu:
–Skylight: Umman’ın Khasab kentinin 5 deniz mili kuzeyinde vuruldu. 4 kişinin yaralandığı olayda mürettebat tahliye edildi.
–MKD Vyom: Su hattının üzerinden vurulan ham petrol tankerinin makine dairesinde çıkan yangın güçlükle kontrol altına alındı.
–Sea La Donna: Saldırıya uğradığını bildiren üçüncü ticari gemi oldu.
Ortak Deniz Bilgi Merkezi (JMIC), bölgedeki tehdit seviyesini en üst düzey olan KRİTİK seviyeye yükseltti. Merkez, bir saldırının neredeyse kesin olduğunu vurgulayarak ticari gemilerin bayrak veya milliyet fark etmeksizin ölümcül bir riskle karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu.
Dünyanın en büyük armatörleri, krize eşi benzeri görülmemiş tedbirlerle yanıt verdi:
–Maersk: Hürmüz Boğazı’ndaki tüm gemi geçişlerini bir sonraki duyuruya kadar askıya aldı. ME11 ve MECL servisleri Ümit Burnu’na yönlendirildi.
–MSC: Bölgedeki ve bölgeye giden tüm gemilerine “güvenli barınma alanlarına” ilerleme talimatı verdi. Orta Doğu bölgesine yönelik tüm küresel kargo rezervasyonları durduruldu.
–Hapag-Lloyd: Hürmüz Boğazı’ndan tüm transit geçişleri askıya aldığını duyurdu.
–CMA CGM: Acil güvenlik önlemlerini devreye soktu ve Süveyş Kanalı geçişlerini iptal etti. Şirket ayrıca, 2 Mart 2026 itibarıyla 20 feet konteyner başına 2.000 Dolar, soğutuculu (reefer) konteynerler için ise 4.000 Dolar “Acil Durum Çatışma Ek Ücreti” uygulayacağını açıkladı.
Yaşanan bu kaos ortamında sigorta piyasası da anında reaksiyon gösterdi. Steamship Mutual, Basra/Arap Körfezi ve çevre sular için Savaş Riski sigortasını 1 Mart 2026 itibarıyla iptal ettiğini duyurdu.
Gelişmeler enerji piyasalarını da vurdu. Hafta sonu saldırıları öncesi 73 dolar seviyesinde olan Brent Petrol, tezgâh üstü piyasalarda yaklaşık yüzde 10 artışla 80 doların üzerine fırladı. Uzmanlar, krizin uzaması halinde fiyatların 100-130 dolar bandına tırmanabileceği konusunda uyarıyor.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran’ın bölge genelindeki hedeflere yönelik İHA ve füze saldırıları başlattığını duyurdu. Hedef alınan noktalar arasında Dubai, Kuveyt, Zayed ve Erbil Uluslararası Havalimanları ile Dubai ve Bahreyn’deki çeşitli oteller ve yerleşim yerleri bulunuyor.
Ayrıca BAE Savunma Bakanlığı, Abu Dabi’deki Al Salam deniz üssünde bir deponun İran İHA’ları tarafından hedef alındığını ve yangın çıktığını doğruladı.
Fransa Silahlı Kuvvetler Bakanı Catherine Vautrin ise BAE tesisinin bitişiğindeki Fransız deniz üssünde bir hangarın vurulduğunu, can kaybı olmadığını ancak Fransız kuvvetlerinin maksimum alarma geçirildiğini açıkladı. Fransa’nın, krizin ardından Charles de Gaulle uçak gemisini Doğu Akdeniz’e konuşlandırdığı bildiriliyor.
Küresel liderler diplomatik çözüm çağrıları yaparken, denizcilik otoriteleri önümüzdeki 24-48 saatlik operasyonel görünümün son derece kasvetli olduğunu ve küresel tedarik zincirinin aylarca sürebilecek devasa bir kırılmayla karşı karşıya kaldığını belirtiyor.
İlgili haberler:
https://denizgundem.com/hurmuz-bogazinda-ilk-petrol-tankerine-saldiri-gerceklesti/
https://denizgundem.com/iran-dini-lideri-hamaney-oldu-ulkede-40-gun-yas-ilan-edildi/
