Cepheye mermi taşıyan anaların doğurduğu kız çocukları Cumhuriyet’in ilk günlerinden bu yana gökyüzünde, karada, denizde… Bu sayımızda Deniz Gündem olarak biz de bir kadın kaptanı taşıyoruz sayfalarımıza… Ve Kaptan Burcu Tekmen bize denizin onu nasıl çağırdığını ve bu çağrıyı cesaretle nasıl yanıtladığını anlatıyor bize…
Burcu TEKMEN
Denizle yolunuz tam olarak ne zaman kesişti, oradan başlayalım isterseniz sizi tanımaya.
Adım Burcu Tekmen. Şu an 36 yaşındayım, Tam olarak 2008 yılında denizcilik ile tanıştım. Yani 18 yıl önce. Liseden mezun olduğumuz dönem… Denizcilik ile ilgili bir bölüm olduğunu yakın arkadaşımın annesi vasıtasıyla öğrendiğim dönem bu. Yani, üniversite tercihlerini yapacağımız dönem. İlk işim, daha sonra öğrencisi ve ardından mezunu olacağım okula giderek bölüm hakkında bilgi edinmek oldu.
Sizi en çok etkileyen yanı neydi diye sorsak?
Çalışma koşulları; yani gemide kontrat esaslı çalışıp izin süremi kendi belirliyor olmam beni en etkileyen bölümü olmuştu bu mesleğin. Böylelikle net kararımı verdim ve İTÜ Denizcilik Fakültesi, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bölümü’nü seçtim.
Nasıl bir öğrenciydi Burcu Tekmen?
Okulda başarılı bir süreç geçirdim ve bölümümü birincilikle bitirdim. Öğrencilik yıllarında yaz aylarında yerine getirmekle yükümlü oluğumuz staj dönemlerimiz de vardı. Sahadaki ilk gemi/deniz deneyimimi 2010 yılında, henüz 20 yaşında iken edindim. 2013 yılında bölümümden mezun oldum. Mezuniyet sonrasında da mesleğimi gemide icra etmeye başladım. Gemide diyorum çünkü bizim karada da iş olanaklarımız var, yani tarafımızı seçmek zorundayız 🙂
Bir kadın kaptan olarak yaşadıklarınızı özetlemenizi istesek sizden…
Staj süreleri dahil her gemiye gidişimde bana hayatı yeniden sorgulatan bir meslek varsa o da denizciliktir. Arada mesleği çok kez bırakma kararı almışımdır. Psikolojik açıdan güçlü ve dirençli olmamız gerekiyor bu meslekte. Tabii bir de gemide kadın olarak var olmayı kabul ettirmemiz ve bizim de bu mesleği yapabileceğimizi kanıtlamamız konusu var. Ben de bu kanıtlama sürecinde zaman zaman yoruldum, zorlandım ama bir şekilde 12 yıl aralıksız Türk ve yabancı şirketlerde, Türk ve karma personel ile mesleğimi sürdürdüm. Çalıştığım yabancı firmanın da ilk kadın gemi personeli ben oldum.
Denizciliğin en zor yanı nedir sizce?
Bir kadın olarak bu sorunuzu yanıtlayacak olursam, kesinlikle bir önceki soruda sözünü ettiğim psikolojik yük derim. Bu yüke uykusuz ve yorgun geçen ve süregiden ağır çalışma koşullarını da eklediğinizde koşulların daha da ağır olabileceğini tahmin etmek zor olmasa gerek. Gemide iken kontrol edilebilen mevcut işiniz ve koşulların dışında, bir de ağır hava ve farklı milletlerden farklı kişiler ile bir arada olma savaşı var. Kısaca denizcilik, eğer gerçekten bu duyguya sahip değilse, kişinin sadece maddi açıdan ya da denizi seviyorum demesi ile yapılabilecek bir meslek değil. Gemide çoğu zaman tek kadın olarak aylarca çalışmış olduğum dönemler oldu. Özellikle corona döneminde hava yollarının kapanması ile birlikte 297 gün aralıksız aynı gemide ve Batı Afrika bölgesinde çalıştım. Bu dönemde yegâne dayanağım, işimi gerçekten çok sevmem ve bir şekilde bulunduğum ortamdan keyif almayı öğrenmemdi.
Mesleğinizin, üzerinde düşündüğünüzde sizi en çok gülümseten ya da şaşırtan anıları hangileriydi?
İlk zabitliğimde kuru yük tipi gemide ve Uzak Doğu bölgesinde çalıştım. İlk kez Şanghay / Çin’i ziyaret etme olanağını o zaman buldum. Şanghay limanında yanaşma manevrasında limana halat verirken limandaki görevli personelin halat almayı bırakıp beni işaret etmelerine çok şaşırmıştım. Şanghay limanında dışarı çıktığımda ise yolda yürürken Çinlilerin benimle fotoğraf çektirmek istemeleri, birbirlerine beni göstermeleri çok hoşuma gitmişti.
Anılarınız arasında sizi en ürküteni hangisiydi diye sorsak?
İlk zabitlik dönemimde gemi demirde iken Endonezya limanı açıklarında, gece vardiyamda gemiye hırsız çıktığını fark ettiğimiz an en korktuğum andı. O dönemde de gemide yine tek kadın olarak çalışıyordum. Çaresizliği hissedip, tek başıma çözüm üretmem gerçeği ile yüzleştiğim zamanlardan biri idi o an.
Karaya geçtiğiniz dönem oldu mu?
Geçtiğimiz 3 yıl boyunca karada çalıştım. Yine denizcilik ile ilgili fakat kara departmanlarında görev aldım. Mezun olduğum andan başlayıp karaya geçmeye karar verdiğim o tarihe kadar toplam yıpranmışlığımı kabul etmem ve kendimi yeniden toparlamam 3 yılımı aldı. 3 yılı tam doldurduğumda, 2025 Haziran ayında yeniden gemiye çıktım. 3,5 aylık bir çalışma dönemi sonrasında denize geri döndüm. Bu kez hedefimde eksik hizmetimi tamamlayarak Kaptanlığımı almak vardı çünkü. Şu an izindeyim ve karada farklı pozisyonlarda çalışmak için bir kurs sürecindeyim. Karada devam eder miyim bilmiyorum. Evli olmam da karar sürecimde etkili oluyor. Gelecek dönemler ne gösterir ben de bilemiyorum.
Denizciliği seçmiş bir kadın olarak düşündüğünüzde mesleğin görünmeyen yanındaki zorluklar nelerdir sizce?
Bu mesleğin kadın olarak zor yanlarından biri de, herhangi bir meslek dalında da olabileceği gibi, işinizi icra ederken tam olarak evli ve çocuklu olamayışınız. Eşim de denizci olduğu ve biz evlendikten sonra da bir süre gemiye birlikte gidip geldiğimiz için evli olmanın zorluğunu ben hiç yaşamadım. Fakat çocuk istemiş olsaydım mesleğimin saha tarafını yani gemiyi bırakmayı seçmem kaçınılmazdı. Evet karada da iş imkânlarınız var ama asıl işiniz sahada iken, seçim yapmanız zorunlu bir kadın olarak. Herkes için sevdiklerini geride bırakmak, denizde olmak zor iken kadın olarak mevcut zorluklarda bizim için daha fazlası hep var.
Son sözü size bırakalım isterseniz; ne söylemek istersiniz?
Denizde olan herkesin denizi sakin, pruvası neta olsun. Allah selamet versin.
