Osmanlı denizciliğinin altın çağında kaleme alınan Pîrî Reis’in Kitâb-ı Bahriye’si, sadece Akdeniz kıyılarını ve adalarını tanıtan bir seyir atlası değil; aynı zamanda 16. yüzyıl denizcilerine ışık tutan bir teknik ve kültürel rehberdir. Bugün dünya denizcilik tarihi açısından eşsiz bir kaynak olan eserin 5. bölümü (Fasıl-ı Hâmis), denizcilerin en temel ihtiyacı olan yön bulma, pusula kullanımı ve rüzgâr bilgisi üzerine odaklanır.
Bu bölümde ayrıca denizciliğin en önemli unsurlarından biri olan rüzgârlar üzerinde durulur. Pîrî Reis, 32 farklı rüzgâr yönünü ve bunların adlarını sıralar. Rüzgârların hangi mevsimde hangi bölgelerde daha etkili olduğu, denizcileri hangi istikametlere sürüklediği, fırtınalardan korunmak için nasıl hareket edilmesi gerektiği büyük bir titizlikle açıklanır. Bu bilgiler, Akdeniz’de seyreden gemiler için hayati öneme sahipti.
Kitâb-ı Bahriye’nin 5. bölümü, aynı zamanda kitabın içindeki minyatür haritaların (portolan) nasıl okunacağını da öğretir. Kıyıların şekilleri, liman girişleri, sığlıklar ve kayalıkların işaretleri hakkında verilen bilgiler, harita ile pusula arasındaki ilişkiyi anlamaya yardımcı olur. Ayrıca mil hesabı yaparak, kara görünmeden de denizde mesafe ölçmenin yöntemleri açıklanır.
Pîrî Reis’in bu bölümde verdiği bilgiler, sadece pratik denizcilik teknikleri değil; aynı zamanda Osmanlı denizcilerinin bilgi birikimi ve bilimsel yaklaşımını da ortaya koyar. 16. yüzyılda yazılmış bu eser, bugünün modern denizcilik eğitiminde bile temel kabul edilen pusula, rüzgâr ve seyir bilgilerini içermesiyle dikkat çeker.
