BBNJ Anlaşması, yani Ulusal Yetki Alanının Ötesinde Biyoçeşitlilik Anlaşması, geçtiğimiz hafta uluslararası hukuka geçiş için kritik eşik olan 60 devlet onayına ulaştı. Onay belgelerini sunan son dört ülke Saint Vincent ve Grenadinler, Sierra Leone, Sri Lanka ve Fas oldu.
Açık Denizler Antlaşması, 17 Ocak 2026’dan itibaren yürürlüğe girecek. Yaklaşık yirmi yıl süren müzakerelerin ardından Haziran 2023’te Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilmişti.
Antlaşma, herhangi bir ülkenin yetki alanı dışında kalan açık denizlerde büyük deniz koruma bölgeleri kurmak için küresel bir yasal mekanizma oluşturuyor. Açık denizler, okyanusların yaklaşık üçte ikisini kapsıyor, ancak bugüne kadar büyük ölçüde yönetilemedi. Bu durum, aşırı avlanma ve artan kirlilikle birlikte okyanus kaynaklarının aşırı sömürülmesine yol açtı.
BBNJ anlaşması, uluslararası sularda biyolojik çeşitlilik kaybını ve okyanus bozulmasını durdurmak için araçlar sunuyor. En önemlisi, anlaşma, ülkelerin 2030 yılına kadar küresel okyanusların en az %30’unu koruma hedefi için yol gösteriyor. Şu anda uluslararası suların yalnızca %1’i korunuyor.
BBNJ, uluslararası sularda deniz genetik kaynaklarının (MGR) kullanımını düzenleyen ilk bağlayıcı yasa olma özelliğine sahip. Bu, UNCLOS kapsamında açık denizlerdeki büyük boşlukları dolduruyor. Önceki düzenlemelerde, uluslararası deniz tabanından elde edilen genetik materyaller herhangi bir ülkeye ait değildi ve sömürüye açıktı.
