Çin, ABD’nin Tayvan’a yönelik 11,1 milyar dolarlık silah satış kararının ardından, ada çevresinde geniş kapsamlı askeri tatbikatlar başlattı. Tatbikatların, dış müdahalelere karşı “caydırıcı mesaj” taşıdığı vurgulanırken, bölgede hava ve deniz trafiğini doğrudan etkileyen uygulamalar devreye alındı.
Tayvan Ulusal Savunma ve Güvenlik Araştırma Enstitüsü’nden araştırmacı Chieh Chung, Çin’in Tayvan’ın kuzeyinde yer alan üç bölgede Japonya ile bağlantılı hava ve deniz geçişlerini fiilen kestiğini belirtti. Chung’a göre bu adımlar, Pekin’in dış aktörlere yönelik güçlü bir siyasi ve askeri mesaj verme amacını yansıtıyor.
Analistler, Çin’in son yıllarda gerçekleştirdiği tatbikatların, rutin askeri eğitim ile gerçek operasyon hazırlığı arasındaki sınırı bilinçli şekilde belirsizleştirdiğini ifade ediyor. Bu yaklaşımın, olası bir kriz anında ABD ve müttefiklerine çok sınırlı bir reaksiyon süresi bırakmayı hedeflediği değerlendiriliyor.
Tatbikatlar kapsamında Çin ordusu, ilk kez kamuoyuna açık şekilde; otonom insansı robotlar, mikro insansız hava araçları ve silahlı robot köpeklerin yer aldığı bir tanıtım videosu da paylaştı. Uzmanlar bu görüntülerin, geleceğin savaş konseptine yönelik psikolojik ve teknolojik mesajlar içerdiğini belirtiyor.
Çin Askeri Bilimler Akademisi’nden Fu Zhengyuan, tatbikatların gerekçesini Tayvan ile ABD arasındaki askeri iş birliğinin giderek artması olarak açıkladı. Fu, bu durumun iki büyük güç arasında doğrudan çatışma riskini artırdığını savundu.
Tayvan yönetimi tatbikatları sert bir dille kınarken, Savunma Bakanlığı sosyal medya üzerinden çeşitli silah sistemlerini tanıtan bir video yayımladı. Görüntülerde, yaklaşık 300 kilometre menzile sahip ABD yapımı HIMARS sistemleri de yer aldı.
Tayvan Sahil Güvenliği, Çin sahil güvenlik gemilerinin faaliyetlerine karşı büyük tonajlı unsurlar konuşlandırıldığını ve deniz trafiğinin aksamaması için orduyla koordinasyon sağlandığını duyurdu. Sivil havacılık otoriteleri ise gerçek mühimmatlı tatbikatlar nedeniyle Taipei hava sahasında geçici tehlike bölgeleri ilan edildiğini ve alternatif uçuş rotaları üzerinde çalışıldığını bildirdi.
Savunma Bakanlığı verilerine göre yalnızca bir gün içinde Tayvan çevresinde 89 Çin askeri uçağı, 14 savaş gemisi ve 14 sahil güvenlik unsurunun faaliyet gösterdiği tespit edildi. Ayrıca Batı Pasifik’te dört ek savaş gemisinin daha konuşlandığı açıklandı.
Bazı Çin gemilerinin Tayvan’ın 24 deniz millik bitişik bölgesine kadar yaklaşması üzerine, Tayvan donanmasının yüksek alarm durumuna geçtiği ve “hızlı müdahale” senaryolarının hazır tutulduğu ifade edildi.
Tüm bu gelişmelere rağmen Tayvan borsası günü yüzde 0,9 artışla tamamladı. Başkent Taipei’de yaşayan vatandaşlar ise tatbikatların daha çok psikolojik baskı amacı taşıdığı görüşünde.
Öte yandan Çin devlet medyası, Keelung ve Kaohsiung limanlarını hedef alan tatbikat senaryolarını gösteren propaganda görselleri yayımladı. Bu görsellerde, sivil gemilerin askeri amaçlarla kullanılabileceği ve olası bir abluka planına vurgu yapıldığı görüldü. Afişlerde “ayrılıkçılara karşı sert mesajlar” içeren ifadeler yer aldı.
