Orta Avrupa’nın enerji güvenliğinde kriz çanları çalıyor. Macaristan’ın en büyük enerji şirketi MOL Group, Ukrayna üzerinden geçen kilit boru hattı rotasının bloke olması nedeniyle, rafinerilerini çalışır durumda tutabilmek için hükümetten stratejik petrol rezervlerini serbest bırakmasını talep etti.
Şirket, 27 Ocak’tan bu yana boru hattı üzerinden hiç petrol sevkiyatı yapılmadığını açıkladı. Krizin aşılması için deniz yoluyla tedarik devreye sokulsa da lojistik gecikmeler stratejik rezervlerin kullanımını zorunlu kılıyor.
MOL Group, rafinerilerini beslemek için deniz yoluyla ham petrol tedarikine başladığını duyurdu. Ancak bu sevkiyatların Hırvatistan’ın Omisalj Limanı’na ulaşmasının Mart ayı başını bulması bekleniyor. Gemilerin limana yanaşmasından sonra petrolün boru hatlarıyla rafinerilere ulaşması ise 5 ila 12 gün daha sürecek.
Ortaya çıkan bu lojistik boşluk nedeniyle Macaristan, akışın önümüzdeki günlerde yeniden başlamaması halinde yaklaşık 250 bin tonluk rezervi piyasaya sürmek zorunda kalacak. MOL Group, şu an için yakıt tedarikinde bir tehlike bulunmadığını vurguladı.
Rusya’nın Ukrayna enerji altyapısına yönelik geniş çaplı saldırıları sürerken, petrol akışının kesilmesi Budapeşte ve Kiev hattında siyasi bir krize dönüştü. Macaristan Başbakanı Viktor Orban ve Slovak mevkidaşı Robert Fico, Ukrayna’nın Druzhba boru hattını siyasi koz olarak kullandığını savunurken, Kiev yönetimi bu iddiaları reddediyor.
Denize kıyısı olmayan ve enerjide büyük oranda Rus kaynaklarına bağımlı olan Macaristan, alternatif rota olarak Hırvatistan üzerinden geçen Adriyatik Boru Hattı’na (JANAF) yönelmiş durumda.
Macaristan Dışişleri Bakanı Peter Szijjarto, Pazar günü yaptığı açıklamada Slovakya ile birlikte Hırvatistan’dan Rus ham petrolünün Adriyatik hattı üzerinden sevkiyatına izin verilmesini talep ettiklerini belirtti.
Hırvatistan Ekonomi Bakanı Ante Susnjar ise sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, “AB yasaları ve ABD yaptırımları izin verdiği ölçüde” aksaklıkların giderilmesine yardımcı olmaya hazır olduklarını belirterek, “Kimse yakıtsız bırakılmamalı” mesajını verdi. Ancak Orban yönetimi ile Hırvatistan arasında, hattın kapasitesi ve transit ücretleri konusunda geçmişten gelen anlaşmazlıklar bulunuyor.
Enerji krizi, Orban’ın Pazartesi günü Budapeşte’de ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile yaptığı görüşmenin de ana gündem maddelerinden biriydi. Rubio, Macaristan’ın ABD yaptırımlarından muaf tutulmasının ABD Başkanı Donald Trump’ın Orban’a duyduğu yakınlığın bir kanıtı olduğunu ifade etti.
