İzmir’in Aliağa ilçesindeki gemi söküm tesislerine getirilen bir yolcu gemisinde yapılan incelemelerde, 17. yüzyıla ait Hollanda kökenli bronz tarihi gemi topu ve 11 adet gülle bulundu. Kültür varlığı niteliği taşıyan eserler, iki ülke arasındaki diplomatik temasların ardından koruma altına alınarak İzmir’de sergilenmeye başlandı.
Türkiye’nin en büyük gemi söküm merkezlerinden biri olan İzmir Aliağa, bu kez denizcilik tarihine ışık tutan sıra dışı bir keşfe sahne oldu. İzmir Müze Müdürlüğü uzmanları ile Aliağa Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Bölge Amirliği ekiplerinin sökülmek üzere limana yanaşan bir yolcu gemisinde gerçekleştirdiği ortak denetimlerde, paha biçilemez bir kültürel miras gün yüzüne çıkarıldı. Gemide 17.yüzyıldan kalma tarihi gemi topu bulundu.
Ekiplerin incelemeleri sırasında, geminin restoran-kafe bölümünde dekoratif olarak duran bronz bir gemi topu ile 11 adet gülle tespit edildi. Eserler derhal bulundukları yerden alınarak İzmir Müzesi Müdürlüğü’ne nakledildi.
Uzmanlar tarafından yapılan ilk detaylı incelemelerde, 17. yüzyılın ilk yarısına tarihlenen topun üzerinde “D. Admiraliteit tot Rotterdam 1634” ibaresi okundu. Bu yazının, Hollanda deniz gücüne ve Rotterdam Amiralliği’ne işaret ettiği belirlendi.
Kuzey Denizi’nde batan bir gemiye ait olduğu düşünülen yaklaşık 306 santimetre uzunluğunda ve 50 santimetre çapındaki tarihi gemi topu ile 16 santimetre çapındaki güllelerin, dönemin denizcilik teknolojisini ve askeri gücünü yansıtan son derece önemli örnekler olduğu kaydedildi.
Keşfin ardından Hollanda makamlarıyla hızla temasa geçildiğini belirten Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, süreci şu sözlerle anlattı:
“2025 yılında gemiden sökülürken bir ihbar üzerine, diplomat ve müze uzmanlarımızla bilimsel çalışmayı başlattık. Tarihi eserin menşeinin Hollanda’da olduğunu öğrendikten sonra Hollanda makamlarıyla hemen irtibata geçtik. 1970 UNESCO sözleşmesi kapsamında, Türkiye Cumhuriyeti Devleti olarak hem kendi eserlerimizin yurt dışından getirilmesi misyonumuz hem de başka bir ülkenin eserini ilgili ülkeye verme misyonumuz var.”
Hollanda makamlarıyla yürütülen şeffaf diplomasi sonucunda, bu kültürel mirasın kamuya açık bir alanda sergilenmesinin iki ülke arasındaki tarihi ilişkileri yansıtacağı konusunda mutabakata varıldı. Dışişleri Bakanlığı’nın da katkılarıyla eser, İzmir Kültür Sanat Fabrikası’nda yer alan Denizden Gelen Güç Salonu’nda ziyaretçilerin ilgisine sunuldu.
Serginin açılışına katılan Hollanda’nın Ankara Büyükelçisi Joep Wijnands, eserin emin ellerde olduğunu vurgulayarak şunları kaydetti:
“Topun burada sergilenmesinden dolayı Kültür Bakanlığına çok teşekkür ediyorum. İki ülke arasındaki dostluk pekiştiği için de teşekkür ederim. Zaten 400 senelik bir ticaret dostluğumuz vardı. Bu da iki ülke arasında bulunan kültürel mirasımızın güzel bir örneği.”
İşte topun görüntüleri:
