Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) üç daimi üyesi Rusya, Çin ve Fransa, Hürmüz Boğazı’nın askeri güç kullanılarak ulaşıma açılmasına yönelik tasarıyı desteklemeyeceklerini bildirdi. İran’ın boğazı ücretli bir geçiş kanalına dönüştürdüğü süreçte, askeri çözümün rafa kalkma ihtimali küresel enerji piyasalarında sert fiyat dalgalanmalarına yol açıyor.
New York Times’ın aktardığına göre, Körfez ülkelerinin öncülüğünde hazırlanan ve Hürmüz Boğazı geçiş haklarını güvence altına almak için “gerekli tüm yolların” kullanılmasına izin veren tasarı, BMGK’da engelle karşılaştı.
İran ile diplomatik bağları bulunan Rusya ve Çin’in yanı sıra askeri çözüme karşı olduğunu açıklayan Fransa, güç kullanımına karşı çıkıyor. Cuma günü resmi oylamaya sunulması beklenen tasarının, beş daimi üyeden üçünün muhalefeti nedeniyle geçme ihtimali düşük değerlendiriliyor.
Bölgedeki statüko, 28 Şubat’taki ABD-İsrail saldırısının ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (DMO) kontrolü ele almasıyla değişti.
Bloomberg raporlarına göre DMO, Hürmüz Boğazı hattında ücret tarifeleri, gemi inceleme prosedürleri ve güvenlik eskortu uygulamalarını içeren idari bir yapı kurdu. Çin, Pakistan ve Hindistan’ın yanı sıra bazı ticari gemi sahiplerinin; bu hattan sınırlı geçiş yapmak için DMO ile doğrudan anlaşmalar yaptığı belirtiliyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, yeni statükonun güç kullanılarak sona erdirilmesinin “gerçekçi olmadığını” vurguladı. Macron, askeri bir girişimin çok uzun zaman alacağını ve gemileri seyir füzeleri, kamikaze insansız hava araçları ve mayın gibi kıyı tehditlerine maruz bırakacağını ifade etti.
Askeri seçenek yerine diplomatik kanallara odaklanan Fransa ve diğer 40 ülke, İngiltere’nin ev sahipliğinde düzenlenen çevrimiçi zirvede, ulaşımsız geçiş özgürlüğünün diplomatik yollarla yeniden tesis edilmesini masaya yatırdı. ABD ise bu toplantıya katılmadı.
Boğazdaki ticari kısıtlamalar, enerji ithal eden ülkeler için durumu kritik bir boyuta taşıdı. Anında teslimatlı fiziki Brent petrolün varil fiyatı 141 dolara, Avrupa dizel vadeli işlemleri ise 200 dolara yükseldi.
Avrupa Birliği Enerji Komiseri Dan Jorgensen, birliğin çok uzun sürecek bir enerji şokuna ve yüksek yakıt fiyatlarına karşı tüm olasılıklara hazırlandığını açıkladı. Sri Lanka gibi düşük gelirli Asya ülkelerinde ise yakıt kesintileri başladı.
Öte yandan İran, boğazı güvenli hale getirmek ve “izlemek” için Umman ile uzun vadeli bir plan üzerinde çalıştığını duyurdu. Ancak bu açıklama enerji piyasalarını sakinleştirmeye yetmedi; Brent petrolün yakın vadeli sözleşmeleri gece saatlerinde yüzde 8 artışla tekrar 109 dolar seviyesine çıktı.
İlgili haberler:
Hürmüz Zirvesi’nden Uyarı: Milyonlarca İnsan Açlıkla Karşı Karşıya
