Dünya ticaret filosu, küresel denizcilik sektörünün en önemli güvenlik başlıklarından biri haline gelen yaşlanma sorunu ile karşı karşıya. Allianz Commercial’ın denizcilik güvenliği değerlendirmelerine göre, gemi sahipleri tersane kapasitesindeki sıkışıklık, jeopolitik belirsizlikler, artan maliyetler ve çevresel düzenlemeler nedeniyle filolarını yenilemekte zorlanıyor.
Raporda, küresel denizcilik filosunun ortalama yaşının 2025 yılında 23 yıla ulaştığı belirtiliyor. 20 yaşın üzerindeki gemilerin ise dünya konteyner gemisi filosunun neredeyse dörtte birini oluşturduğu ifade ediliyor. Bu tablo, dünya ticaret filosu için yaşlanmanın artık yalnızca operasyonel değil, aynı zamanda ciddi bir güvenlik meselesi olduğunu ortaya koyuyor.
Allianz’a göre eski gemilerde yapısal yıpranma, mekanik arızalar ve teknolojik eskime daha sık görülüyor. Gemiler yaşlandıkça bakım ihtiyacı artarken, arıza ve kaza riski de yükseliyor. Bu durum mürettebat, yük, çevre ve küresel tedarik zinciri açısından önemli riskler yaratıyor.
Dünya ticaret filosu içinde 20 yaşın üzerindeki gemilerin artması, özellikle deniz güvenliği açısından dikkat çekiyor. Eski gemilerin bakım maliyetleri yükselirken, yedek parça tedarikindeki gecikmeler ve uzun onarım süreleri gemi sahiplerinin üzerindeki baskıyı artırıyor.
Denizcilik sektöründe son yıllarda toplam gemi kayıplarında azalma yaşansa da, yaşlanan filo yeni riskleri beraberinde getiriyor. Allianz, son beş yılda toplam gemi kayıplarının önceki beş yıllık döneme göre yüzde 37 azaldığını belirtiyor. Bu gelişme, gemi tasarımı, düzenlemeler ve risk yönetiminde ilerleme sağlandığını gösterse de, dünya ticaret filosu yenilenme konusunda aynı hızda ilerleyemiyor.
Filo yenileme sürecinin önündeki en büyük engellerden biri küresel tersane kapasitesindeki yoğunluk olarak öne çıkıyor. Yeni konteyner gemileri, LNG taşıyıcıları ve tanker siparişleri tersaneleri doldururken, bakım ve modernizasyon talepleri de mevcut kapasiteyi daha da zorluyor.
Aynı zamanda gemi sahipleri, geleceğin yakıt teknolojileri ve emisyon düzenlemeleri konusunda belirsizlik yaşıyor. Alternatif yakıtlar, karbon salımı kuralları ve çevresel mevzuatlar konusunda net karar verilememesi, yeni gemi yatırımlarını erteleyen önemli faktörler arasında gösteriliyor. Bu nedenle dünya ticaret filosu içinde birçok gemi daha uzun süre hizmette kalmaya devam ediyor.
Raporda öne çıkan bir diğer önemli başlık ise makine arızaları oldu. 2025 yılında bildirilen denizcilik kazalarının önemli bir bölümünün makine hasarı veya arızasından kaynaklandığı belirtiliyor. Bu durum, yaşlanan gemilerde teknik bakımın ve düzenli kontrollerin önemini bir kez daha gündeme getiriyor.
Artan işçilik maliyetleri, pahalı yedek parçalar ve uzayan onarım süreleri sigorta tazminatlarını da yükseltiyor. Özellikle Orta Doğu’daki gerilimler ve küresel tedarik zincirindeki aksaklıklar, denizcilik sektöründe maliyet baskısını artıran unsurlar arasında yer alıyor.
Allianz, gemi bakım ve onarımlarında orijinal ekipman üreticisi olmayan parçaların kullanımına da dikkat çekiyor. Maliyet baskısı veya parça tedarikindeki sorunlar nedeniyle tercih edilen bu parçaların, elektrik kesintisi ve sistem arızası gibi riskleri artırabileceği değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre dünya ticaret filosu, önümüzdeki dönemde yalnızca büyüme rakamlarıyla değil, güvenlik, dayanıklılık ve mevzuata uyum kapasitesiyle de değerlendirilecek. Eski gemilerin daha uzun süre kullanımda kalması, bakım kalitesi, teknik denetimler ve filo yenileme stratejilerini daha kritik hale getiriyor.
Küresel ticaret hacminin orta vadede büyümeye devam etmesi beklenirken, dünya ticaret filosu için yaşlanma sorunu denizcilik sektörünün stratejik gündem maddelerinden biri olmayı sürdürecek. Tersane kapasitesi, çevresel düzenlemeler ve jeopolitik riskler, gemi sahiplerinin yatırım kararlarını doğrudan etkilemeye devam edecek.
İlgili Haberler ve Kaynaklar
Deniz güvenliği konusunda daha fazla gelişme için Deniz Gündem’de yayımlanan ilgili haberlere göz atabilirsiniz:
https://denizgundem.com/deniz-guvenligi-denizler-acik-guvenlik-kapali/
Denizcilikte emisyon düzenlemeleri ve karbon süreciyle ilgili detaylar için:
https://denizgundem.com/imo-denizcilik-emisyonlari-icin-kritik-adim-kuresel-uzlasi-yeniden-basladi/
Kaynak: Allianz Commercial Safety and Shipping Review
https://commercial.allianz.com/news-and-insights/reports/shipping-safety.html
