Lefkoşa’da yaşanan son gelişmeler, Doğu Akdeniz’de gerilimin tırmandığını bir kez daha gözler önüne serdi. Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Cebelitarık bayraklı bir gemiyle Türkiye’nin kıta sahanlığında izinsiz bilimsel araştırma yapmayı planladı. Ancak Türkiye’nin kararlı müdahalesiyle bu girişim engellendi.
Rumların Yasa Dışı NAVTEX Hamlesi
5 Ağustos’ta yayımlanan yasadışı seyir ikazı duyurusu (NAVTEX) ile Rum yönetimi, Türkiye’nin kıta sahanlığını kapsayan bir alanda “EMC” adlı sualtı fiberoptik kablo projesi için araştırma yapacağını duyurdu. Ancak Türkiye, bu hamlenin hukuka aykırı olduğunu belirterek, Deniz Kuvvetleri unsurlarını bölgeye sevk etti. Ayrıca, deniz karakol uçağı ile Cebelitarık bayraklı gemiye “Fugro Gauss” ismiyle gerekli uyarılar yapıldı. Türkiye’nin izni olmadan kıta sahanlığında herhangi bir bilimsel faaliyet yürütülemeyeceği açıkça bildirildi.
Türkiye’nin Kararlı Duruşu Engeli
Rum tarafının gayrihukuki NAVTEX’i resmen geçersiz ilan edilirken, bu olay 2024 Temmuz ayında Yunanistan’ın benzer bir girişiminin Türk donanması tarafından engellenmesinin ardından gelen yeni bir uyarı oldu. Türkiye, Doğu Akdeniz’de haklarını her platformda ve sahada koruma kararlılığını net biçimde ortaya koyuyor.
Diplomatik Kaynaklardan Kritik Uyarı
Diplomatik çevreler, söz konusu sualtı fiberoptik kablo projesinin Yunanistan ve Kıbrıs arasında planlanan “Great Sea” elektrik enterkoneksiyon projesinden farklı olduğunu belirtirken, her iki projede de Türkiye’nin kıta sahanlığı içinden geçecek tüm faaliyetler için onayının şart olduğunu vurguladı. Proje sahibi Alman şirketin, geminin bayrak ülkesi Birleşik Krallık ve diğer aktörlerin koordineli hareket ettiğine dikkat çeken kaynaklar, Rumların bölgedeki oldubitti çabalarının sahada ve hukuken başarısızlığa mahkum olduğunu hatırlattı.
Geçmişten Ders Alan Türkiye
2024 yılında Türkiye’nin onayı ile tamamlanan “Blue Raman” adlı fiberoptik projesi, uluslararası hukuka uygun ve diplomatik prosedürlere riayet edilerek başarılı bir şekilde hayata geçirilmişti. Buna karşın, Yunanistan’ın benzer süreci takip etmeyişi nedeniyle Girit ile Kıbrıs arasındaki “Great Sea” enterkoneksiyon hattı Türkiye’nin kararlı duruşu nedeniyle durdu.
Ekonomik Fizibilite ve Hukuk, Gerilimi Azaltacak Anahtarlar
Uzmanlar, bölgedeki sualtı projelerinde sadece hukuka uyumun değil, ekonomik fizibilitenin de kritik olduğunu belirtiyor. Kağıt üzerinde görünen ancak maliyetleri yüksek projelerin bölgesel işbirliğini değil, yeni gerilimleri tetiklediğine dikkat çekiliyor. Türkiye’nin kararlı tutumu ve diplomatik uyarıları, Doğu Akdeniz’de barış ve işbirliği için önemli bir zemin oluşturuyor.
Doğu Akdeniz’deki bu kritik mücadelede önümüzdeki süreçte neler yaşanacak? Türkiye ve GKRY arasında yeni bir denge kurulabilecek mi? Gelişmeleri yakından takip etmeye devam edeceğiz.
