ABD’nin Venezuela petrolüne yönelik yaptırım ve abluka adımlarının ardından, Venezuela’dan Çin’e yönelen petrol tankerlerinin sayısında keskin bir düşüş yaşandı. Petrol tüccarları ve analistlere göre bu gelişme, Şubat ayı itibarıyla Çin’in Venezuela’dan ham petrol ve fuel oil ithalatında belirgin bir gerilemeye yol açacak.
Aralık ayında ABD yönetiminin, Venezuela petrolü taşıyan yaptırım kapsamındaki gemilere yönelik fiili bir deniz ablukası uygulamaya başlaması, sevkiyat akışını doğrudan etkiledi. Söz konusu adımlar, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro üzerindeki baskının bir parçası olarak değerlendirilirken, Çin rotalı tanker trafiğinde hızlı bir çözülme yarattı.
Maduro’nun yakalanmasının ardından ABD Başkanı Donald Trump, Washington’un Venezuela üzerinde kontrol sağladığını ileri sürerek ABD’li enerji şirketlerini ülkenin petrol sektörüne yatırım yapmaya çağırdı. Ancak abluka sonrasında Venezuela bağlantılı beş tankere el konulması, gemi sahiplerini ciddi bir riskle karşı karşıya bıraktı. Bu nedenle bazı tankerler yükleme sonrası rotalarını değiştirdi, bazıları ise Venezuela sularına geri döndü.
3 Ocak’taki ABD baskını sırasında, yaklaşık bir düzine yüklü tanker, konum bildiren cihazlarını kapatarak Venezuela’dan ayrıldı. Ancak Caracas’ta kurulan geçici yönetimin Washington ile 50 milyon varillik petrol tedariki konusunda uzlaşmaya varmasının ardından, bu tankerlerin büyük bölümü yeniden ülkeye döndü.
Petrol sevkiyatına yakın kaynaklara göre, bu tankerlerden üçü Asya rotasında seyrini sürdürdü ve Şubat ayı sonuna doğru Çin limanlarına ulaşmaları bekleniyor. Konunun hassasiyeti nedeniyle ismini açıklamayan bir yetkili, söz konusu sevkiyatın yaklaşık 3 milyon varil fuel oil ve 2 milyon varil Merey tipi ağır ham petrol içerdiğini belirtti.
Enerji veri şirketi Kpler’in Amerika kıtası ham petrol analisti Richard Ro’ya göre, Aralık ayında başlayan abluka sonrasında Venezuela’dan Asya’ya yaklaşık 2,9 milyon varil ham petrol sevk edildi. Şirket ayrıca, dolaylı yollarla 2,6 milyon varil fuel oil sevkiyatının da gerçekleştiğini tahmin ediyor. Benzer şekilde Vortexa, doğuya yönelen toplam hacmin daha yüksek olabileceğine dikkat çekiyor.
Venezuela’nın devlet petrol şirketi PDVSA, tankerlerin gidiş-dönüşlerine ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.
Çin’e ulaşması beklenen toplam 5 milyon varillik ham petrol ve fuel oil sevkiyatı, günlük yaklaşık 166 bin varile karşılık geliyor. Bu seviye, PDVSA verilerine göre Venezuela’nın 2025 yılında Çin’e yaptığı ortalama 642 bin varil/günlük ihracatın oldukça altında kalıyor.
Buna karşın Çin, 2024’ün son çeyreğinde Venezuela petrolünü yoğun biçimde stokladı. Hâlihazırda milyonlarca varilin yolda olması, Çinli rafinerilerin kısa vadede acil alternatif arayışına girmesini engelliyor. Kpler, doğuya yönelen toplam Venezuela petrolünü 43 milyon varil, Vortexa ise 52 milyon varil olarak tahmin ediyor.
Vortexa verilerine göre Çin, Kasım ayında Venezuela’dan rekor düzeyde 660 bin varil/gün ham petrol ithal etti. Ancak depolama kapasitesinin dolmasıyla bu rakam Aralık ayında yaklaşık 450 bin varil/gün seviyesine geriledi.
ABD’nin yönlendirmesiyle Trafigura ve Vitol, Venezuela petrolünü pazarlamaya başladı. Şirketlerin Mart teslimatları için Hindistan rafinerileri ile Çin’in devlet petrol şirketi CNPC’yi hedeflediği belirtiliyor.
Arzdaki düşüşün, Çin’de “çaydanlık” olarak adlandırılan bağımsız rafinerileri etkilemesi bekleniyor. Ancak Venezuela petrolü, Çin’in deniz yoluyla gerçekleştirdiği toplam ham petrol ithalatının yaklaşık %4’ünü oluşturuyor.
Piyasa kaynaklarına göre, bazı bağımsız rafineriler ABD ablukası öncesinde Venezuela’dan çıkan ve Mart–Nisan döneminde ulaşması planlanan kargolar için sipariş verdi. Buna karşın, ileri dönem tedarik olanakları yüksek belirsizlik taşıyor.
İkinci çeyrekte Çinli rafinerilerin, Venezuela petrolünün ABD pazarına yönlendirilmesi ihtimali nedeniyle Kanada menşeli Cold Lake ve Access Western Blend gibi alternatif ağır ham petrollere yönelmek zorunda kalabileceği değerlendiriliyor. Bu rafineriler, Venezuela’dan gelen petrolü ağırlıklı olarak bitüm üretiminde kullanıyor.
