Açık denizde yaşanacak anlık bir haberleşme arızası; rota kaybından siber tehditlere, milyonlarca dolarlık ticari zararlardan can güvenliği risklerine kadar zincirleme felaketler doğurabiliyor. Akhan Marine Electronic Genel Müdürü Tolga Cihanyandı, denizcilikte dijitalleşmenin ve kesintisiz bağlantının hayati önemini Deniz Gündem okurları için değerlendiriyor.
Geçmişte sadece basit bir telsiz anonsundan ve konum bildiriminden ibaret olan iletişim konsepti, günümüzde otonom teknolojiler, anlık veri akışı ve siber güvenlik çemberleriyle desteklenen karmaşık bir dijital ekosisteme dönüşmüş durumda. Öyle ki açık denizde gemi haberleşme sistemleri devre dışı kaldığında, bu yüzen devler adeta “kör ve sağır” birer risk unsuruna dönüşerek ticari kayıpların çok ötesinde hayati tehlikelerle karşı karşıya kalıyor. Deniz Gündem Haziran 2026 sayımızda, bu kritik altyapıların kalbinde yer alan ve arıza durumunda sahada hayat kurtaran müdahalelere imza atan Akhan Marine Electronic Genel Müdürü Tolga CİHANYANDI’yı ağırladık. Sektördeki dijital dönüşüm hızını, gemi elektroniğinde doğru teşhisin önemini, uzaktan erişim teknolojilerinin yarattığı devrimi ve önümüzdeki 10 yılın otonom denizcilik vizyonunu tüm şeffaflığıyla masaya yatırdık.
Geçmişte haberleşme, gemilerin limanlarla, şirketleriyle veya diğer gemilerle irtibat kurmasını sağlayan bir araç olarak görülüyordu. Günümüzde ise haberleşme sistemleri; geminin kendisini, yükünü, mürettebatını ve deniz çevresini koruyan vazgeçilmez bir güvenlik unsuruna dönüşmüş durumda.
Akhan Gemi Elektronik olarak biz de bu dönüşümün bilinciyle hareket ediyoruz. Yalnızca cihazların bakım ve onarımını gerçekleştirmiyor; aynı zamanda gemilerin kesintisiz veri akışını ve seyir emniyetini güvence altına alıyoruz. Haberleşme altyapılarını güncel tutmayan ve teknolojik gelişmelere uyum sağlamayan gemilerin günümüz rekabet koşullarında açık denizde varlık göstermesi giderek zorlaşıyor. Üstelik bu dönüşümün önümüzdeki yıllarda da hız kesmeden devam edeceğine inanıyoruz.
Haberleşme sistemlerinin devre dışı kalması, çok sayıda olumsuz sonucu beraberinde getirebilir. Haberleşmenin kesilmesi; geminin açık denizde adeta kör ve sağır hâle gelmesi anlamına gelir. Bu durum hem güvenlik hem ticari faaliyetler hem de operasyonel süreçler açısından ciddi riskler doğurur.
En kritik senaryoların başında acil durumlar gelir. Yangın, çatışma, makine arızası veya tıbbi tahliye gerektiren bir olay sırasında dış dünyayla iletişim kurulamaması, yardım çağrısının iletilememesi anlamına gelir.
Kanal ve boğaz geçişlerinde VHF telsiz sisteminin çalışmaması durumunda gemi, VTS talimatlarını alamaz. Çevrede seyreden tankerler veya konteyner gemileriyle güvenli manevra koordinasyonu sağlanamaz. Karşılıklı niyet beyanlarının yapılamaması, zincirleme çatışmalara veya karaya oturma riskine yol açabilir.
Bir diğer kritik konu ise meteorolojik ve seyir emniyetine ilişkin uyarılardır. Navtex yayınlarının ve anlık hava durumu bilgilerinin alınamaması nedeniyle gemi rotasını zamanında değiştiremez, şiddetli hava koşullarının içerisinde kalabilir ve hatta batma tehlikesiyle karşı karşıya gelebilir. Bu durum doğrudan can güvenliğini tehdit eder.
Güvenlik açısından değerlendirildiğinde ise saldırı veya korsanlık girişimleri sırasında SSAS (Gemi Güvenlik Alarm Sistemi) çalışmıyor ya da VHF ve uydu haberleşmesi devre dışı kalmışsa, gemi askeri unsurlara veya ilgili otoritelere yardım çağrısı yapamaz. Böyle bir durumda gemi tamamen savunmasız kalır ve korsanların gemiyi ele geçirmesi çok daha kolay hâle gelir.
Ticari açıdan bakıldığında da liman, acente ve armatör ile iletişimin kesilmesi operasyonların durmasına neden olur. Bu durum ciddi zaman kayıplarına, gecikmelere ve yüksek maliyetli yaptırımlara yol açabilir.
Özetle, haberleşme sistemlerini kaybeden bir gemi her açıdan yüzen bir risk unsuruna dönüşür. Akhan Gemi Elektronik olarak tüm çalışmalarımızı, gemileri bu risklerden uzak tutmak amacıyla sürdürüyoruz.
Akhan Marine Electronic olarak 2004 yılından bu yana kurumsal yapımızla faaliyet gösteriyoruz. Ancak sektördeki geçmişimiz bunun da öncesine dayanıyor. Ortaklık yapısıyla faaliyet gösterdiğimiz Zener Marine Electronic dönemini de dahil ettiğimizde yaklaşık 30 yıllık bir bilgi birikimi ve tecrübeye sahibiz.
Bugün hem Türkiye’nin önde gelen denizcilik şirketlerinin filolarına hem de yurt dışındaki armatör firmaların gemilerine, dünyanın farklı noktalarında 7 gün 24 saat esasına göre hizmet veriyoruz. Sorun çözme kabiliyetimizi sürekli geliştirmek amacıyla teknik ekibimizin eğitimlerine büyük önem veriyor, yeni teknolojileri yakından takip ederek uzmanlık seviyemizi sürekli yükseltiyoruz.
Köprüüstü seyir cihazlarının yıllık bakım, onarım, yedek parça temini ve teknik servis hizmetlerini eksiksiz şekilde sunuyoruz. Gyrocompass, Radar, Autopilot, VDR, MF/HF SSB ve benzeri birçok sisteme marka bağımsız servis verebilme yetkinliğine sahibiz.
Ayrıca bugüne kadar bünyemizde görev yapan birçok çalışma arkadaşımızın kendi firmalarını kurarak sektöre hizmet vermeye devam etmesi bizim için ayrı bir gurur kaynağıdır. Firmamızın kurucusu ve aynı zamanda babam olan İbrahim Cihanyandı ile birlikte, sektöre yetişmiş insan kaynağı kazandırmış olmaktan büyük memnuniyet duyuyoruz.
Haberleşme teknolojileri alanında özellikle çözüm üretme ve arıza giderme konularındaki uzmanlığımızla öne çıkıyoruz. Birçok farklı markaya servis verebilme kabiliyetimiz, tercih edilmemizin başlıca nedenlerinden biridir. Gyrocompass sistemlerinin yıllık bakım ve onarımlarında ulaştığımız iş hacmi ve servis kapasitesiyle sektörümüzde ilk beş firma arasında yer aldığımızı söyleyebiliriz.
Günümüzde köprüüstünde bulunan haberleşme sistemleri birbirinden bağımsız çalışan cihazlar olmaktan çıkmış, entegre bir yapı içerisinde birlikte çalışan sistemlere dönüşmüştür.
GMDSS sistemi acil durum, emniyet ve güvenlik haberleşmesini sağlarken; AIS gemi trafiğinin anlık olarak takip edilmesine imkân verir. VHF yakın mesafeli iletişim ihtiyaçlarını karşılarken, uydu haberleşme sistemleri kıtalararası veri aktarımını mümkün kılar. Tüm bu sistemler GPS’ten aldıkları konum bilgileriyle beslenir ve birbirleriyle sürekli veri alışverişi içerisinde çalışır.
Bu nedenle sistemlerden herhangi birinde yaşanacak bir problem, haberleşme altyapısının genel verimliliğini doğrudan etkiler. Günümüz gemilerinde yalnızca tek bir cihazın çalışması yeterli değildir; tüm sistemlerin kusursuz bir senkronizasyon içerisinde faaliyet göstermesi gerekir.
Dolayısıyla köprüüstü cihazlarının yalnızca tek tek bakım ve onarımlarına odaklanmak yeterli değildir. Bu sistemlerin birbirleriyle uyumu, entegrasyonu ve kesintisiz çalışması da en az cihazların kendileri kadar önem taşımaktadır.
Dijitalleşme ile birlikte köprüüstü haberleşme cihazları yalnızca iletişim kuran sistemler olmaktan çıktı; sürekli veri üreten, güvenli seyre katkı sağlayan ve operasyonel verimliliği artıran kritik unsurlar hâline geldi.
Bugün IMO’nun (Uluslararası Denizcilik Örgütü) düzenlemeleri doğrultusunda haberleşme altyapılarının üstlendiği iki temel sorumluluk bulunuyor: Siber güvenlik ve anlık veri aktarımı.
Gemiler artık liman otoriteleri, klas kuruluşları ve armatör ofisleriyle sürekli çevrim içi bir entegrasyon içerisinde faaliyet gösteriyor. Bu durum, haberleşme sistemlerinin siber saldırılara karşı çok daha güçlü şekilde korunmasını zorunlu kılıyor.
Diğer taraftan dekarbonizasyon hedefleri ve CII (Karbon Yoğunluğu Göstergesi) uygulamaları doğrultusunda rota optimizasyonu, yakıt tüketimi ve operasyonel performansa ilişkin verilerin karaya eksiksiz ve doğru şekilde aktarılması gerekiyor. Bu verilerin güvenilir biçimde iletilmesi ise doğrudan haberleşme sistemlerinin performansına bağlı.
Tüm bu gelişmeler, haberleşme cihazlarının denizcilik operasyonları açısından ne kadar kritik bir rol üstlendiğini ve dijitalleşmenin sektör için neden vazgeçilmez hâle geldiğini açıkça ortaya koyuyor.
Üniversite yıllarında stajımı Deniz Nakliyat A.Ş.’nin operasyon bölümünde yapmıştım. O dönemde gemilerden günde yalnızca bir kez gönderilen noon raporlarına göre hareket ederdik. Gemide kalan dizel oil, fuel oil ve diğer sarf malzemelerinin miktarını bu raporlardan takip eder, ikmal planlamalarını buna göre gerçekleştirirdik.
Bugün ise anlık veri paylaşımı sayesinde gemilerin yakıt tüketimi, makine performansı, rota sapmaları ve hava koşullarının operasyonlara etkisi karadan canlı olarak izlenebiliyor. Herhangi bir arıza veya performans kaybı henüz ortaya çıkmadan önce teknik ekipler verileri analiz ederek müdahale planlarını hazırlayabiliyor.
Bu gelişme yalnızca teknik süreçleri değil, liman operasyonlarının planlanmasını da önemli ölçüde hızlandırdı. Yakıt yönetimi, zaman planlaması ve operasyonel verimlilik açısından sektör genelinde ciddi tasarruflar sağlandığını görüyoruz.
Sektörde karşılaştığımız en yaygın hata, haberleşme cihazlarının periyodik bakımlarının ihmal edilmesi ve ancak arıza meydana geldikten sonra müdahale talep edilmesidir.
Örneğin gyrocompass sistemlerinin yıllık bakımları düzenli olarak yapılmadığında, ilerleyen dönemlerde elektronik kart arızaları veya gyrosphere (küre) kaynaklı çok daha yüksek maliyetli sorunlarla karşılaşılabilir.
Benzer şekilde GMDSS telsiz sörveyleri (Radio Survey) ve sertifikasyon süreçleri yaklaşırken yapılan aceleci bakım uygulamaları da ciddi riskler doğurabiliyor. Liman devleti kontrollerinde (PSC) tespit edilen eksiklikler, gemilerin tutulmasına (detention) kadar uzanabilen sonuçlar yaratabiliyor.
Akhan Marine Electronic olarak müşterilerimize her zaman planlı ve periyodik bakım anlayışını öneriyoruz. Düzenli bakım, yalnızca maliyetleri azaltmakla kalmıyor; aynı zamanda operasyonel sürekliliği ve emniyeti de güvence altına alıyor.
Siber güvenlik artık yalnızca karadaki bilgisayar sistemlerinin değil, doğrudan köprüüstü cihazlarının da gündeminde yer alan kritik bir konu hâline gelmiş durumda. Haberleşme sistemleri geminin dış dünyaya açılan kapısı olduğu için, siber tehditlerin de ilk hedefleri arasında bulunuyor.
En büyük risklerden biri, gemilerin karayla sürekli veri alışverişinde kullandığı uydu haberleşme hatları üzerinden gerçekleşebilecek sızmalardır. Güvenliği yeterince sağlanmamış bir haberleşme ağı; kötü amaçlı yazılımların gemi içi sistemlere ulaşmasına, GPS verilerinin yanıltılmasına (spoofing) ve hatta radar veya ECDIS gibi kritik seyir sistemlerinin manipüle edilmesine neden olabilir.
AIS sistemi de bu açıdan dikkat edilmesi gereken platformlardan biridir. Gemilerin birbirlerini görmesini ve kıyı istasyonlarıyla iletişim kurmasını sağlayan bu sistem, kötü niyetli müdahalelere açık olabilmektedir. Siber saldırganlar sahte AIS sinyalleri oluşturarak hayalet gemiler yaratabilir, mevcut bir gemiyi sistemden görünmez hâle getirebilir veya acil durum sinyallerini sabote edebilir.
Böyle bir senaryo yalnızca operasyonel aksaklıklara değil, aynı zamanda rotanın kaybedilmesine ve seyir emniyetinin ciddi şekilde tehlikeye girmesine de yol açabilir. Bu nedenle günümüzde haberleşme sistemlerinin güvenliği, en az fiziksel bakım süreçleri kadar önemli bir konu olarak değerlendirilmelidir.
Bugüne kadar çok sayıda karmaşık arıza ile karşılaştık. Ancak unutamadığımız ve bize önemli dersler kazandıran olaylardan biri, bir gyro pusula (master compass) arızasıydı.
Bizden önce gemiye çıkan farklı servis ekipleri, arızanın elektronik kartlardan kaynaklandığını düşünerek sistemdeki pahalı kartların bir kısmını değiştirmişti. Buna rağmen sorun giderilememişti.
Gemide yaptığımız incelemelerde tüm elektronik kartların sağlıklı çalıştığını tespit ettik. Sorunun kaynağını kesin olarak belirlemek amacıyla aynı modelde bir gyrocompass setiyle gemiye çıktık ve iki sistemi çapraz testlere tabi tuttuk.
Yaptığımız detaylı analizler sonucunda arızanın elektronik kartlardan değil, master compass bağlantı kablosu içerisindeki belirli noktalarda meydana gelen temassızlıklardan kaynaklandığını belirledik. Böylece binlerce dolarlık kart değişimlerine gerek kalmadan, yalnızca ilgili kablonun değiştirilmesiyle sistem tamamen sağlıklı şekilde çalışır hâle geldi.
Bu olaydan çıkardığımız ders, bugün de çalışma anlayışımızın temelini oluşturuyor: “Ezbere parça değiştirmek ustalık değildir.”
Akhan Gemi Elektronik olarak önceliğimiz her zaman doğru teşhis koymak ve sürdürülebilir çözümler üretmektir. Gereksiz parça değişimlerinin hem armatörlere ek maliyet getirdiğini hem de kaynak israfına neden olduğunu biliyoruz. Sahada gerçek farkı yaratan unsur ise tecrübe, dikkat ve en küçük ayrıntıyı dahi gözden kaçırmamaktır.
Uzaktan erişim, uzaktan teşhis ve teknik destek uygulamaları hem servis sağlayıcı firmalar hem de armatörler açısından önemli avantajlar sunuyor. Özellikle zaman ve maliyet yönetimi bakımından sektörün çalışma biçimini köklü şekilde değiştirdiğini söyleyebiliriz.
Artık birçok arıza için geminin limana yanaşmasını beklemek gerekmiyor. Gelişmiş uydu haberleşme altyapıları sayesinde açık denizde seyreden gemilerin köprüüstü sistemlerine karadaki ofislerden anlık olarak erişilebiliyor.
Bu sayede yazılım güncellemeleri, kalibrasyon işlemleri ve hata kodu analizleri uzaktan gerçekleştirilebiliyor. Özellikle arızaya ilişkin hata kodlarının önceden tespit edilmesi, müdahale için gerekli yedek parçaların doğru şekilde belirlenmesini sağlıyor.
Bu durum, zamanın son derece kritik olduğu denizcilik sektöründe armatörler açısından büyük bir maliyet avantajı yaratıyor ve günlerce limanda servis bekleme dönemlerini önemli ölçüde azaltıyor.
Akhan Gemi Elektronik olarak bu teknolojileri iş süreçlerimize tamamen entegre etmiş durumdayız. Gemide bir problem yaşandığında, daha gemi limana ulaşmadan arızanın kaynağı hakkında büyük ölçüde bilgi sahibi olabiliyoruz. Fiziksel müdahale gerektiğinde ise teknisyenlerimiz gerekli ekipman ve yedek parçalarla donatılmış şekilde, sorunun çözümüne odaklanarak gemiye çıkıyor.
Uzaktan teşhis uygulamaları sayesinde gereksiz seyahatleri azaltıyor, zaman kaybını önlüyor ve gemilerin operasyonlarına kesintisiz şekilde devam etmelerine katkı sağlıyoruz.
Türk denizcilik sektörünün haberleşme teknolojileri ve gemi elektroniği alanında son yıllarda önemli bir gelişim kaydettiğini düşünüyorum. Özellikle askeri alanda ortaya konulan çalışmalar ve geliştirilen teknolojiler, ülkemizin bu konudaki yetkinliğini açıkça ortaya koyuyor. Önümüzdeki dönemde bu başarının daha da ileri taşınacağına inanıyorum.
Özel sektör tarafında da benzer şekilde sevindirici bir tablo söz konusu. Aynı kulvarda faaliyet gösterdiğimiz meslektaşlarımızın ve sektör firmalarının ortaya koyduğu çalışmalar, sektörün ulaştığı seviyeyi açıkça ortaya koyuyor.
Bugün VDR, Speed Log, EPIRB, Repeater ve GMDSS test cihazları gibi birçok ürün yerli ve millî imkânlarla üretilebiliyor. Yakın gelecekte ise ticari bir geminin köprüüstünü eksiksiz şekilde donatabilecek Radar, Gyrocompass, NAVTEX ve GPS gibi sistemlerin de yerli üretimle geliştirilebileceğine inanıyorum. Bu noktada gerekli bilgi birikimine ve teknik yetkinliğe fazlasıyla sahip olduğumuza inanıyorum.
Diğer ülkelerle aramızdaki teknolojik farkın geçmişe kıyasla önemli ölçüde azaldığı bir gerçek. Bununla birlikte, uluslararası ölçekte faaliyet gösteren köklü firmaların sahip olduğu uzun yıllara dayanan tecrübe, üretim kapasitesi, iş hacmi ve teknolojik altyapı da göz ardı edilmemelidir.
Ancak devletimizin ve özel sektörümüzün ortak vizyon doğrultusunda hareket etmesi hâlinde, ülkemizin bu alanda çok daha güçlü bir konuma ulaşacağına olan inancım tamdır.
Otonom gemiler ve yapay zekâ teknolojileri, haberleşme sistemlerini geminin destekleyici unsurlarından biri olmaktan çıkararak operasyonların merkezine yerleştirecek. Gelecekte haberleşme altyapıları yalnızca veri taşıyan sistemler değil, karar alma süreçlerini doğrudan destekleyen stratejik platformlar hâline gelecek.
Bununla birlikte denizcilikte insan faktörünün önemini hiçbir zaman göz ardı etmemek gerekir. Kaptanın tecrübesi, denizcinin sezgileri ve sahadaki deneyim, her zaman en önemli emniyet unsurlarından biri olmaya devam edecektir. Yapay zekâ ise bu süreçleri destekleyen, alternatifler sunan, riskleri önceden analiz eden ve karar mekanizmalarına katkı sağlayan güçlü bir yardımcı rol üstlenecektir.
Önümüzdeki yıllarda haberleşme sistemleri; yalnızca ses veya veri ileten cihazlar olmaktan çıkarak meteorolojik verileri, çevredeki gemi trafiğini, makine performansını ve operasyonel riskleri analiz edip hem köprüüstüne hem de karadaki operasyon merkezlerine anlık raporlayabilen akıllı sistemlere dönüşecektir.
İster insan kontrolünde ister otonom sistem destekli operasyonlar söz konusu olsun, veri iletim hızı, kesintisiz bağlantı ve siber güvenlik altyapıları her zamankinden daha kritik hâle gelecektir.
Denizcilik haberleşme teknolojileri, önümüzdeki 10 yılda gemileri okyanusların en uzak noktalarında dahi karasal hızda iletişim kurabilen, kesintisiz veri akışı sağlayan, siber güvenlik açısından güçlendirilmiş ve yüksek düzeyde otonom çalışan veri merkezlerine dönüştürecektir.
Denizcilikte haberleşmenin derinlemesine incelendiği kapsamlı dosyamıza buradan ulaşabilirsiniz:
