ABD/İsrail koalisyonu ile İran arasındaki savaş 18. gününe girerken, bölgede toplam değeri 30 milyar doları bulan 1.100 ticari gemi mahsur kaldı. Petrol üretimi durma noktasına gelirken, İran’ın gemi geçişleri için yepyeni bir “fiili denetim” mekanizması başlattığı ortaya çıktı.
ABD ve İsrail koalisyonu ile İran arasında patlak veren savaşın 18. gününde, Basra Körfezi sularında ticari deniz taşımacılığı derin bir felaketle boğuşmaya devam ediyor. Clarksons Research’ün çarpıcı verilerine göre; yerel ticaret yapanlar hariç tutulduğunda, şu anda Bafra Körfezi içinde 37 milyon groston kapasiteye sahip, toplam değeri 30 milyar doları bulan yaklaşık 1.100 ticari gemi fiilen mahsur kalmış durumda. Tanker stokları dolup taşarken, kriz küresel enerji hatlarını kesmeye başladı.
Savaşın maliyeti navlun fiyatlarına doğrudan yansıdı. Clarksons verilerine göre ABD Körfezi’nden Asya’ya bir varil ham petrol taşımanın maliyeti yılbaşından bu yana 5 dolardan 10 dolara çıkarak ikiye katlandı. Singapur’da VLSFO (Düşük Sülfürlü Akaryakıt) fiyatları 2026’nın başından bu yana yüzde 160 artarak ton başına 1.100 dolara fırladı. Operatörler yakıt tasarrufu için gemi hızlarını yüzde 2 oranında düşürdü.
Broker şirketi BRS’nin raporu ise tablonun çok daha karanlık olduğunu gösteriyor. İhracat rotalarının kapanması ve depolama kısıtlamaları nedeniyle petrol üretimindeki kesintiler günlük 10 milyon varili aştı. BRS verilerine göre, şu an Orta Doğu sularında hiçbir yere gidemeyen tankerlere yüklenmiş yaklaşık 60 milyon varil ham petrol bekliyor.
Basra Körfezi krizi ortamında Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanı tek alternatif haline geldi. Suudi Aramco, günlük 7 milyon varil kapasiteli Doğu-Batı boru hattı üzerinden Yanbu’ya petrol akışını hızlandırsa da ihracat kapasitesi zorlanıyor. Yanbu’ya yönelen VLCC (Çok Büyük Ham Petrol Taşıyıcısı) tipi gemilerin sayısı altı kat arttı. Mart ayında normalde 17 olan gemi bağlantısı (fixture) şimdiden 65’e ulaştı. Küresel VLCC pazarının yüzde 70’ini oluşturan Orta Doğu pazarının kilitlenmesiyle, Atlantik yükleme bölgelerinde navlun fiyatları üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluştu.
Son 24 saatin en kritik gelişmesi ise EOS Risk Group tarafından tespit edildi. Gelen bilgilere göre İran, bölgeden çıkacak gemiler için yeni bir doğrulama sistemi uyguluyor.
EOS Marine Danışmanlık Başkanı Martin Kelly, son bir gün içinde en az dört geminin standart trafik şemasının dışına çıkarak iki İran adası arasındaki “Larak-Qeshm Kanalı”na yönlendirildiğini ve buradan geçtikten sonra Hürmüz Boğazı’ndan çıkış yapabildiğini doğruladı. Kelly, “İran’ın Larak ve Qeshm arasına çağrı yaparak Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri onayladığı bir doğrulama sürecinin başlangıcını görüyor olabiliriz” dedi.
Bu rotayı kullanan ilk İran dışı kargo tankeri olan Pakistan bayraklı Aframax “Karachi”, Abu Dabi’nin Das petrolünü taşıyordu. ABD Denizcilik İdaresi (MARAD) ise İran güçlerinin transit geçiş sırasındaki gemilerle VHF telsiz veya e-posta yoluyla iletişime geçerek rota değişikliği veya sefer bilgisi talep edebileceği konusunda acil bir uyarı yayınladı.
İlgili haberler:
https://denizgundem.com/basra-korfezi-kilitlendi-3-bin-200-gemi-mahsur-kaldi/
https://denizgundem.com/imo-acikladi-hurmuz-bogazida-20-bin-denizci-mahsur/
