ABD ile İran arasında sağlanan iki haftalık ateşkesin ardından Hürmüz Boğazı kısmen deniz trafiğine açılırken, denizcilik sektörünün çatı kuruluşlarından BIMCO’dan armatörlere kritik bir uyarı geldi. Uzmanlar, Basra Körfezi’nde mahsur kalan gemilerin çıkış yapmak için sabırsızlandığını ancak Washington ve Tahran’dan net bir koordinasyon talimatı gelmeden hareket etmenin büyük bir risk taşıdığını vurguluyor.
Dünya deniz ticaretinin kilitlendiği Hürmüz Boğazı hattında sağlanan 15 günlük geçici ateşkesin ardından, gözler içeride mahsur kalan ticaret gemilerine çevrildi. Dünyanın en büyük uluslararası denizcilik birliği olan BIMCO’ya göre; sektör şu an tam bir “bekleme moduna” geçmiş durumda ve operatörler, geçişlerin pratikte nasıl işleyeceğine dair her iki başkentten de detaylı bir kılavuz bekliyor.
BIMCO Emniyet ve Güvenlik Direktörü Jakob Larsen, mevcut durumu değerlendirdiği açıklamasında, “Basra Körfezi’nde mahsur kalan gemiler, güvenliğin sağlandığı ilk an bölgeden ayrılmak isteyecektir. Ancak ABD ve İran ile önceden tam bir koordinasyon sağlamadan çıkış yapmak riski artırır ve kesinlikle tavsiye edilmez” ifadelerini kullandı.
Larsen’in uyarısı, ateşkes ilanına rağmen bölgenin hâlâ son derece değişken ve tehlikeli bir operasyon alanı olduğu gerçeğine dayanıyor. Çok sayıda geminin aynı anda dar boğazdan çıkmaya çalışmasının, çatışma veya karaya oturma gibi ciddi seyir tehlikeleri yaratabileceği belirtiliyor. Ancak Larsen’e göre bundan çok daha büyük bir risk var: Yanlış hesaplama ve iletişim kopukluğu.
Haftalar süren saldırıların ardından İran’ın askeri komuta yapısının hasar gördüğünü belirten Larsen, gemi hareketlerine onay veren sivil/askeri otoriteler ile silah sistemlerini kontrol eden sahadaki birimler arasında iletişim kopukluğu yaşanabileceği konusunda uyardı.
Larsen, “En kötü senaryoda, geçiş izni almış bir gemi bile yanlışlıkla hedef alınabilir. İran’ın gemi savar füzeleri, dronları, hızlı saldırı tekneleri, kıyı topçuları ve deniz mayınları ile boğazdaki nakliyeyi kontrol etme konusunda hâlâ ciddi bir kapasitesi var” dedi.
Öte yandan BIMCO, ateşkesin kırılgan doğası nedeniyle yakın vadede ticaret gemilerine donanma eskortu sağlanmasını beklemediğini duyurdu.
Ticari açıdan bakıldığında ise armatörlerin tek bir önceliği var: Mümkünse hemen çıkmak. BIMCO Baş Analisti Niels Rasmussen, Körfez’de sıkışıp kalan gemilerin; iki haftalık dar pencereyi kaçırmayacaklarından emin olmaları koşuluyla önce yüklerini alıp ardından derhal bölgeden ayrılmaya çalışacaklarını belirtti.
Ancak bu iki haftalık ateşkesin deniz trafiğinde genel bir toparlanma sağlaması beklenmiyor. Rasmussen, “Bu pencere hızla uzatılmadığı sürece, Basra Körfezi’ne büyük bir gemi akını olacağından şüpheliyim” diyerek; rotasını çoktan başka bölgelere çevirmiş olan gemilerin yeniden içeride mahsur kalma riskini göze almayacaklarını ifade etti.
Ayrıca, haftalar süren çatışmaların ardından hasar gören altyapının onarılması ve üretimin yeniden başlaması zaman alacağı için, bölgeden petrol ihracatının yakın vadede kısıtlı kalması bekleniyor.
Sektöre verilen ana mesaj ise son derece net: Su yolu kağıt üzerinde açılıyor olabilir, ancak güvenli geçiş tamamen sıkı bir disipline; kusursuz bir koordinasyona ve hâlâ “test aşamasında” olan bu kırılgan ateşkese bağlı.
İlgili haberler:
İran ve ABD’de Arasında 15 Günlük Ateşkes: Hürmüz Boğazı Geçişleri Açıldı
