Çin ve Japonya arasında bir süredir tırmanan diplomatik ve askeri gerilim, yerini resmi ticari yaptırımlara bıraktı. Çin Ticaret Bakanlığı, “çift kullanımlı” teknolojilerin askeri amaçlarla kullanılabileceği gerekçesiyle, Japonya’nın önde gelen 20 şirketine ihracat yasağı getirdi. İlave olarak 20 şirketi de “Endişe Listesi”ne aldığını duyurdu. Tokyo yönetimi ise kararı kabul edilemez olarak nitelendirerek Pekin’e sert bir protesto notası verdi.
Çin’in yürürlüğe koyduğu kısıtlamalar kapsamında, ticari ürünleri askeri amaçlara uyarlayabileceği (çift kullanımlı) değerlendirilen teknoloji ve ürünlerin ihracatı derhal durduruldu. Yasaklı 20 şirket arasında, Mitsubishi Heavy Industries Shipbuilding’in yanı sıra Kawasaki ve IHI’nin havacılık ve uzay bölümleri ile Japan Marine United Corporation gibi Japon sanayisinin omurgasını oluşturan şirketler yer alıyor.
Çin’in “Endişe Listesi”ne aldığı ikinci grupta ise Subaru, FUJI Aerospace Technology, ITOCHU Aviation, Sumitomo Heavy Industries ve Nissin Electric gibi firmalar bulunuyor. Artık bu şirketlerle iş yapan uluslararası firmaların ve ihracatçıların, kapsamlı bir risk değerlendirmesi sunması ve “ürünlerin Japonya’nın askeri gücünü artıracak hiçbir amaç için kullanılmayacağına” dair yazılı taahhüt vermesi zorunlu kılındı.
İki Asya devi arasındaki ipler, Çin’in bölgesel hak iddialarını genişletmesi ile gerilmeye başladı. Aynı zamanda balıkçılık sahası olarak kullanılan ıssız adalar üzerindeki anlaşmazlıklarda etkili oldu. Ancak son yaptırımların arkasında daha derin stratejik nedenler yatıyor:
-Japonya’nın artan Çin baskısına karşı ordusunu modernize etme kararı aldı. Ayrıca 2026 yılına kadar askeri harcamalarını Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’nın (GSYİH) yüzde 2’sine çıkarma taahhüdü Pekin’in tepkisini çekti.
-Japonya Başbakanı Sanae Takaichi’nin geçtiğimiz Kasım ayında parlamentoda yaptığı, “Çin’in Tayvan’a saldırması halinde Japonya’nın yanıt vermek zorunda kalabileceği” yönündeki açıklamaları ilişkileri daha da zorlaştırdı.
-Çin Dışişleri Bakanlığı yaptırımları “ulusal güvenlik” ve “silahların yayılmasını önleme” yükümlülüklerine dayandırırken; Çin Ticaret Bakanlığı durumu bir adım öteye taşıyarak Japonya’yı “yeniden askerileşmek” ve “nükleer hevesler” peşinde koşmakla suçladı. Japonya İkinci Dünya Savaşı sonrası anayasası gereği ordusunda nükleer silahlara ve nükleer denizaltılara yer vermiyordu. Ancak Japonya Savunma Bakanlığının 2025 yılında denizaltılar için “yeni nesil güç kaynakları” arayışında olduklarını açıklaması bu suçlamalara zemin hazırladı.
Uzmanlar, alınan bu kısıtlama kararlarının elektrikli araçlardan füze sistemlerine kadar pek çok alanda kritik öneme sahip olan “nadir toprak elementleri ve metallerini” de kapsamasının muhtemel olduğuna dikkat çekiyor. Çin, benzer bir ihracat yasağı Japonya’ya karşı 16 yıl önce de kısa süreliğine uygulamıştı.
Resmi protestosunu ileten Japonya cephesi ise gelişmeleri yakından takip ettiklerini ve Çin’in bu hamlesine karşı gerekli yanıtları değerlendireceklerini bildirdi.
İlgili haberler:
https://denizgundem.com/japonya-cin-balikci-gemisi-eez-ihlalinde-el-kondu/
https://denizgundem.com/orbitmi-tokyoda-ofis-acti-japonya-icin-stratejik-atama-yapti/
