Denizcilikte karbon maliyeti, 2026 itibarıyla netleşiyor ve sektör için yeni bir maliyet dönemi başlıyor. Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS) kapsamında gemi emisyonlarının tamamı fiyatlandırmaya dahil edilirken, armatörler doğrudan finansal baskı ile karşı karşıya kalıyor.
AB düzenlemelerine göre:
karbon maliyetine dahil edilecek. Karbon fiyatı ise piyasalarda ortalama 70–100 Euro/ton CO₂ seviyesinde bulunuyor.
Bu çerçevede Avrupa hattında çalışan bir geminin yıllık 50.000 – 100.000 ton CO₂ emisyon ürettiği düşünüldüğünde, yıllık karbon maliyeti 3,5 milyon ile 10 milyon Euro arasında değişebiliyor. Bu durum, özellikle yüksek tonajlı gemiler için maliyet baskısını ciddi şekilde artırıyor.
Denizcilikte karbon maliyeti, yalnızca büyük armatörleri değil, orta ve küçük ölçekli gemi işletmecilerini de doğrudan etkiliyor. Kısa mesafe hatlarda çalışan gemilerde karbon maliyetinin toplam operasyon giderleri içindeki payının %10’a kadar çıkabileceği değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre bu maliyetler kaçınılmaz olarak navlun fiyatlarına yansıyacak. Avrupa hatlarında konteyner başına maliyet artışının 50 ila 150 Euro arasında değişebileceği öngörülüyor. Bu da küresel ticaret zincirinde yeni bir maliyet baskısı anlamına geliyor.
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından uygulanan CII (Carbon Intensity Indicator) ve EEXI (Energy Efficiency Existing Ship Index) düzenlemeleri de gemilerin performansını doğrudan etkiliyor. Düşük performanslı gemiler hız düşürmek (slow steaming) ya da teknik iyileştirme yatırımları yapmak zorunda kalıyor.
Bu dönüşüm sürecinde dijitalleşme ve veri odaklı yönetim sistemleri öne çıkıyor. Gemi performans izleme sistemleri, rota optimizasyon yazılımları ve yakıt verimliliği çözümleri, karbon maliyetini düşürmek isteyen şirketler için kritik araçlar haline geliyor.
Alternatif yakıtlar ise sürecin merkezinde yer alıyor:
Türkiye açısından bakıldığında, Avrupa ile yoğun ticaret yapan Türk armatörlerin bu sürece daha hızlı adapte olması gerekiyor. ETS kapsamındaki maliyetler, Türk denizcilik sektöründe modernizasyon ve filo yenileme yatırımlarını hızlandırabilir.
Bu dönüşümün detayları ve sektöre etkileri, Deniz Gündem’in karbon özel sayısında da kapsamlı şekilde ele alındı:
https://denizgundem.com/karbon-ve-emisyon-denizcilikte-hesap-donemi-basladi/
Sonuç olarak denizcilikte karbon maliyeti, artık yalnızca çevresel bir konu değil; doğrudan finansal sürdürülebilirlik ve rekabet gücünün belirleyicisi haline geliyor. Karbon maliyetine uyum sağlayamayan şirketlerin önümüzdeki dönemde pazar kaybı yaşaması bekleniyor.
