Küçük Ada Gelişmekte Olan Devletler (SIDS) ile En Az Gelişmiş Ülkelerde (LDC) denizcilik sektörünün karbondan arındırılmasına yönelik küresel çabalar, GHG-SMART programının 2025 yıllık eğitim döngüsünün tamamlanmasıyla önemli bir aşamaya ulaştı. Program, denizcilik politikaları ve operasyonlarında düşük karbonlu dönüşümü hızlandıracak nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesine odaklanıyor.
Bir yıllık kapasite geliştirme süreci kapsamında, 13 SIDS ve LDC ülkesinden toplam 23 denizcilik uzmanı, çevrimiçi ve yüz yüze eğitimler, etkileşimli web seminerleri ve teorik–uygulamalı ödevleri içeren yoğun bir programı başarıyla tamamladı. Eğitimler; düzenleyici çerçeveler, politika geliştirme, yeni teknolojiler, finansman modelleri ve uygulama stratejileri gibi denizcilikte karbonsuzlaşmanın temel başlıklarını kapsadı.
Programa katılan ülkeler arasında Bangladeş, Belize, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Dominik Cumhuriyeti, Gine-Bissau, Madagaskar, Moritanya, Mauritius, Nepal, Seyşeller, Surinam, Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti ve Vanuatu yer aldı. Bu geniş coğrafi dağılım, programın küresel ölçekte bilgi paylaşımı ve ortak öğrenme açısından taşıdığı önemi ortaya koydu.
Seyşeller Liman Otoritesi’nden Çevre, Sosyal Etki ve Güvenlik Müdürü Rajelle Barbe, programın sahaya dönük katkısına dikkat çekerek, “Gerçek dünya çözümlerini görmek ve benzer zorluklarla karşı karşıya olan ülkelerden meslektaşlarla birlikte öğrenmek, limanımız için nelerin mümkün olduğuna dair çok daha net bir tablo sundu. Özellikle finansman fırsatlarına ilişkin alınan pratik ve dürüst geri bildirimler son derece değerliydi” değerlendirmesinde bulundu.
2025 eğitim döngüsünün son aşaması, Kasım ayında Güney Kore’nin Busan kentinde düzenlenen GHG-SMART Uygulamalı Eğitim Programı ile tamamlandı. Katılımcılar; interaktif oturumlar, atölye çalışmaları ve denizcilik kurumları ile endüstriyel tesislere gerçekleştirilen saha ziyaretleri sayesinde teorik bilgilerini uygulamaya dönüştürme fırsatı buldu.
Busan’daki etkinlik; Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), World Maritime University (WMU), Yeşil İklim Fonu, Dünya Bankası, Samoa Bayındırlık, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Kore Deniz Taşımacılığı Güvenlik Kurumu’ndan uluslararası uzmanları bir araya getirdi. Program boyunca, iklim finansmanı, limanlarda enerji verimliliği ve temiz yakıt geçişi gibi başlıklarda kurumsal bilgi ve deneyimler paylaşıldı.
Vanuatu Denizcilik Güvenliği Kurumu Deniz Kirliliği Sorumlusu Esther Ken, edinilen kazanımların ulusal politikalar açısından yol gösterici olacağını belirterek, “Bu eğitimler, liman operasyonlarının modernizasyonu, daha temiz teknolojilerin benimsenmesi ve düzenleyici çerçevelerin güçlendirilmesi için somut bir rehber sunuyor. Böylece hem rekabet gücümüzü koruyup hem de çevresel ayak izimizi azaltabileceğiz” ifadelerini kullandı.
GHG-SMART programı, 2023 IMO Sera Gazı Stratejisi ile uyumlu olarak SIDS ve LDC ülkelerinin kendi ulusal koşullarına uygun en iyi uygulamaları belirleyip hayata geçirmelerini hedefliyor. 2025 döngüsünün tamamlanmasıyla birlikte program kapsamında 47 SIDS ve LDC ülkesinden 80’i aşkın katılımcı eğitim almış oldu.
Programın dikkat çeken unsurlarından biri de başarı gösteren katılımcılara sağlanan akademik destek. Her yıl seçilen en başarılı adaylara, WMU’da denizcilik enerji yönetimi alanında yüksek lisans yapmaları için tam burs imkânı sunuluyor. Bu yaklaşım, gelişmekte olan ülkelerde uzun vadeli ve sürdürülebilir bir uzmanlık havuzu oluşturulmasını amaçlıyor.
Uzmanlara göre GHG-SMART, yalnızca bir eğitim programı olmanın ötesinde, denizcilikte karbonsuzlaşma sürecinde küresel eşitsizlikleri azaltan, bilgi ve finansmana erişimi güçlendiren stratejik bir kapasite geliştirme modeli olarak öne çıkıyor.
