İran ve Rusya’ya ait savaş gemileri, Güney Afrika kıyıları açıklarında düzenlenen çok uluslu deniz tatbikatına katıldı. Tatbikat, Güney Afrika’nın ABD ile ilişkilerini yeniden dengelemeye çalıştığı bir dönemde gerçekleşirken, Washington ile Pretoria arasındaki gerilimin artabileceği yorumlarına neden oldu.
Güney Afrika Ulusal Savunma Kuvvetleri tarafından yapılan açıklamada, İran donanmasına ait Jamaran muhribi ile Mahdavi savaş gemisinin ve Rusya’ya ait Stoikiy muhribinin Cape Town limanına ulaştığı bildirildi. Tatbikatta Çin, Güney Afrika ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne ait savaş gemileri de yer alıyor.
Tatbikatın, Güney Afrika’nın Çin’den sonra en büyük ikinci ticaret ortağı olan ABD ile ilişkilerini iyileştirme çabalarının sürdüğü bir süreçte yapılması dikkat çekti. ABD yönetimi, Güney Afrika’nın İran, Rusya ve Çin ile artan askeri ve siyasi yakınlaşmasına yönelik eleştirilerini son dönemde sıklaştırmıştı.
BRICS ülkeleri çatısı altında daha önce de benzer askeri tatbikatlar düzenlenmişti. 2023 yılında yapılan tatbikatlar, Rusya-Ukrayna savaşının birinci yılına denk gelmiş ve Washington’dan sert tepkiler almıştı.
ABD’nin bu hafta Rus bayrağı taşıyan ve Venezuela açıklarından ayrılan bir petrol tankerine el koyması ile İran’daki protestolara yönelik sert müdahalelere karşı uyarılarda bulunması, küresel gerilimin tırmandığı bir döneme işaret ediyor.
Güney Afrika Savunma Bakan Yardımcısı Bantu Holomisa, tatbikatın yeni bir gelişme olmadığını belirterek, bunun mevcut uluslararası gerilimler başlamadan önce planlandığını ve dost ülkelerle daha önce de benzer çalışmalar yapıldığını ifade etti.
Yerel basında yer alan haberlere göre, Güney Afrika yönetimi, iç karışıklıklar yaşayan İran’ın tatbikata katılımını gözlemci statüsüne düşürmeye çalıştı. Ancak İran donanması tatbikatta aktif olarak yer aldı.
“Barış İçin İrade” adıyla yürütülen tatbikatın 16 Ocak’a kadar sürmesi planlanıyor. Çin’in iki gemiyle öncülük ettiği faaliyete Güney Afrika ve Birleşik Arap Emirlikleri birer gemiyle katılıyor. Brezilya, Endonezya, Mısır ve Etiyopya ise gözlemci statüsünde yer alıyor.
Güney Afrika hükümeti, tatbikatların iş birliğini geliştirmeyi ve uluslararası ticaret açısından kritik öneme sahip denizcilik rotalarının güvenliğini artırmayı amaçladığını vurguladı. Son yıllarda Orta Doğu’da artan gerilimler nedeniyle birçok ticari gemi Süveyş Kanalı yerine Ümit Burnu üzerinden seyir yapmaya başladı.
