Uluslararası denizcilik camiasının yakından takip ettiği NGO Shipbreaking Platform, 2025 yılında hurdaya ayrılan gemilere ilişkin kapsamlı raporunu açıkladı. Rapor, gemi söküm ve geri dönüşüm endüstrisinde güvenlik ve çevre düzenlemelerine uyum konusunda çabaların sürdürülmesi çağrısında bulunurken, mevcut tabloyu gözler önüne serdi.
Platform, Hong Kong Sözleşmesi’nin yıl ortasında yürürlüğe girmesine rağmen gemi sökümcülerinin performansında çok az iyileşme kaydedildiğine dikkat çekti.
Rapora göre 2025 yılında dünya genelinde toplam 321 gemi söküldü. Ticari denizcilikte navlun talebi ve çevresel düzenlemelerin netleşmesinin beklenmesi nedeniyle gemi ömürlerinin uzatılması, bu sayının önceki yıllara göre düşük kalmasına neden oldu. Geçmiş yıllarda 400’ün üzerinde, on yıl önce ise 1.000’i aşan söküm rakamları görülüyordu.
Ancak düşük hacme rağmen rota değişmedi. Sökülen gemilerin yüzde 85’i toplamda 6 milyon gros tonu aşan bir hacimle Güney Asya’ya gitti. Çin, Güney Kore ve BAE, gemilerini Güney Asya’ya en çok gönderen ülkeler arasında gösterildi.
Platform, yaşlı gemi stokunun erimeye başlamasıyla birlikte güvenlik ve çevre sorunlarının daha da kötüleşebileceği uyarısında bulundu. Özellikle yaptırımlardan kaçınmak isteyen, nakit veya kripto para ile işlem yapan “gölge filo” tankerlerinin denetimsiz tersanelere yönelmesinden endişe ediliyor.
Raporun Türkiye’yi ilgilendiren bölümünde Aliağa Gemi Söküm Bölgesi’ne dair önemli notlar yer aldı. NGO Shipbreaking, Türkiye’nin WEU bayraklı ömrünü tamamlamış gemileri kabul edebilen birkaç AB dışı destinasyondan biri olduğunu, ancak sektörünün giderek artan bir denetime tabi tutulduğunu belirtiyor. Ancak raporda Aliağa’daki endüstriye yönelik incelemelerin arttığı, AB’nin bölgedeki tersanelere verdiği onayları geri çekmesi yönünde baskıların büyüdüğü iddia edildi.
Avrupalı armatörlerin yönetmelikleri aşarak gemilerini Güney Asya’ya göndermeye devam ettiği de raporda eleştirilen bir diğer husus oldu.
Sektördeki iş güvenliği karnesi 2025’te de zayıf kaldı. Rapora göre yıl boyunca 11 işçi hayatını kaybetti. Şeffaf olmayan raporlamalara rağmen Güney Asya tersanelerinde en az 62 işçinin daha yaralandığı tahmin ediliyor. Yılın en kötü olaylarından biri, Bangladeş’te sökülmekte olan bir petrol tankerinde meydana gelen ve 8 işçinin yaralandığı patlama oldu.
NGO Shipbreaking Platform İcra Direktörü ve Kurucusu Ingvild Jenssen, Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMO) gemilerin kumsalda karaya oturtularak sökülmesi yöntemini aşamalı olarak kaldırması gerektiğini vurguladı.
Jenssen, “Basel Sözleşmesi’nin tehlikeli atık ticaretine ilişkin kısıtlamalarının daha iyi uygulanması ve gemi sahiplerinin sorumlu tutulması gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Raporda ayrıca Bangladeş’te 17 tersanenin Hong Kong Sözleşmesi kapsamında onaylandığı, ancak Hindistan’ın Alang bölgesindeki 100’den fazla söküm sahasından hiçbirinin henüz sözleşme kapsamında yetkilendirilmediği bilgisi paylaşıldı.
