Avrupa’nın 14 ülkesi, Baltık ve Kuzey Denizleri başta olmak üzere Avrupa sularında artan uydu navigasyon parazitleri ve Rusya bağlantılı gizli tanker faaliyetleri nedeniyle uluslararası seyrüsefer güvenliği standartlarına sıkı uyum çağrısı yapan nadir bir ortak uyarı yayımladı.
Belçika, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Almanya, Letonya, Litvanya, Hollanda, Norveç, Polonya, İsveç, Birleşik Krallık ve İzlanda tarafından imzalanan resmi mektup; bayrak ve liman devletleri, denizcilik idareleri, klas kuruluşları, armatörler ve gemi personeline hitaben hazırlandı. Uyarının merkezinde, Baltık Denizi’nde yoğunlaşan GNSS (uydu navigasyonu) parazitleri ve AIS manipülasyonu yer alıyor.
Ülkeler, modern deniz taşımacılığının güvenilir uydu tabanlı navigasyona dayandığını vurgulayarak, GNSS parazitlerinin çarpışma önleme, gemi konumlandırma, zaman senkronizasyonu ve arama-kurtarma kabiliyetlerini doğrudan tehdit ettiğini belirtti. Mektupta, özellikle Baltık Denizi’nde artan bozulmaların Rusya Federasyonu kaynaklı olduğuna dikkat çekildi ve “Tüm gemiler risk altında” ifadesi kullanıldı.
Ayrıca AIS verilerinin sahtecilik veya tahrifat yoluyla değiştirilmesinin, deniz güvenliğini zayıflattığı, kaza riskini artırdığı ve acil müdahaleleri zorlaştırdığı uyarısı yapıldı.
Direktif, Baltık ve Kuzey Denizleri’nde faaliyet gösteren gemiler için 13 başlıkta zorunlu uyum öngörüyor. Öne çıkan hükümler arasında:
Özellikle birden fazla veya belirsiz bayrak kullanan gemilerin, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin 92. maddesi kapsamında “vatansız gemi” sayılabileceği hatırlatıldı; bu durum agresif denetim, alıkoyma ve el koyma yetkilerini genişletiyor.
22 Ocak’ta Fransa, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin 110. maddesi uyarınca sahte bayrak şüphesiyle Akdeniz’de Rus petrol tankeri MT Grinch’e el koydu. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, bu adımı Ukrayna savaşıyla ilişkilendirerek, gölge filonun savaşın finansmanına katkı sağladığını söyledi.
Transatlantik düzeyde de benzer bir sertleşme gözleniyor. ABD güçleri, Karayipler’de yaptırım listesinde yer alan Sagitta adlı tankere el koyarken; Almanya, Tavian tankerinin Baltık Denizi’ne girişini belge eksikleri ve yaptırım kaçınma şüpheleri nedeniyle engelledi. AB’nin Aralık ayındaki yaptırım paketiyle Avrupa limanlarına girişi yasaklanan gemi sayısı yaklaşık 600’e yükseldi.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy, Fransa’nın el koyma kararını överek bunun yaptırımların fiilen uygulanmasına dair güçlü bir örnek olduğunu söyledi.
Brüksel, Washington ve müttefik başkentlerden gelen mesaj ortak: yaptırımlar artık kâğıt üzerinde değil, sahada uygulanıyor. Bu yaklaşım, Rusya bağlantılı gizli tanker ağlarının risk hesabını kökten değiştirirken, Avrupa sularında seyreden tüm gemiler için navigasyon ve uyum disiplinini daha da kritik hale getiriyor.
