Hürmüz Boğazı’ndaki 60 günlük kapanma, ham petrol tankerlerinde eşi görülmemiş bir arz-talep krizine dönüştü. Boş bekleyen gemilerin oranı yüzde 50’yi aşarken uzmanlar küresel ekonomik yavaşlama uyarısında bulundu.
Hürmüz Boğazı hattının 60 gündür deniz trafiğine kapalı olması, küresel petrol taşımacılığında ciddi bir kriz oluşturdu. Jeopolitik risklerin yarattığı bu durum, taşıma kapasitelerinde temel bir arz-talep sorununa dönüştü. Ham petrol taşıyan VLCC, Suezmax ve Aframax tipi dev gemilerin yüzde 50’sinden fazlası şu anda boş (balast) durumda bekliyor.
Tüm gemi sınıflarında bu eşiğin aynı anda aşılması, sektörde kargo yetersizliğinin ulaştığı olağanüstü boyutu gösteriyor. Çatışmaların başlamasından bu yana küresel deniz yolu ham petrol ihracatı yüzde 19, rafine ürün ihracatı ise yüzde 11 oranında azaldı.
Pazar, Hürmüz Boğazı hattının kapanmasına uyum sağlamaya çalışıyor. Suudi Arabistan, ihracatını Yanbu limanı üzerinden günlük ortalama 3,6 milyon varil seviyesine çıkarırken, Birleşik Arap Emirlikleri’nin Fujairah limanından yaptığı ihracat son iki ayda günlük 400 bin varil arttı.
Ancak bu alternatif rotalar da engellerle karşılaşıyor. İki hafta önce İran’ın bir pompa istasyonuna düzenlediği saldırı, Yanbu’nun yüksek kapasiteyi sürdürüp sürdüremeyeceği konusunda şüphe yarattı. Irak’ın Ceyhan’a giden kuzey boru hattındaki akış ise 600 bin varillik kapasiteye rağmen 250 bin varil seviyesinde kaldı.
Önceden Hürmüz Boğazı üzerinden ihraç edilen günlük yaklaşık 4 milyon varil rafine ürünün tahliyesi için henüz bir yol bulunamadı. Küresel ürün piyasalarında büyük bir daralma yaşanırken, özellikle havacılık sektöründe kullanılan gazyağı (kerosen) bu durumdan ağır şekilde etkilendi.
Ortadoğu’nun daha önce küresel gazyağı ihracatının yüzde 30’unu karşıladığı belirtiliyor. Uzmanlar, Asya’da yoğunlaşan yakıt sıkıntısının haftalar içinde Batılı ithalatçı ülkelere yayılabileceği ve uçuş iptallerine neden olabileceği uyarısında bulundu.
Pazarın dengelenebilmesi için küresel petrol talebinin günlük yaklaşık 5 milyon varil azalması gerektiği, bunun da küresel çapta ekonomik bir yavaşlamayı başlatabileceği vurgulandı.
Denizcilik yakıt (bunker) piyasalarında da gerilim artıyor. Asya genelinde gemi yakıtı bulunabilirliği kısıtlı kalırken, Singapur’daki tanker bekleme süreleri geçen yıla göre yaklaşık 1,5 gün uzadı.
Atlantik havzasındaki VLCC navlun oranları, Basra Körfezi’nden yönlendirilen boş gemilerin baskısı altında düşüşe geçti.
Temiz ürün taşıyan tankerlerin navlun oranları ise ABD’deki Jones Yasası muafiyetleri sayesinde kısmen daha iyi bir direnç gösteriyor. Uzmanlar, tanker navlun piyasasındaki yüksek dalgalanmaların uzun bir süre daha devam edeceğini öngörüyor.
Benzer haberler:
Hürmüz Boğazı’nda Gemi Trafiği Durdu, Küresel Ekonomi Tehdit Altında
IEA Başkanı Birol’dan Hürmüz’e Alternatif Olarak Basra-Ceyhan Boru Hattı Çağrısı
