Neslihan Torlak GÖNENÇER – KOSDER Yönetim Kurulu Başkanı
Denizcilikte Yeşil Dönüşüm, Sorumluluk ve Gelecek Vizyonu
Denizcilik sektörü, dünya ticaretinin yaklaşık %90’ını taşıyan küresel bir ekosistemin omurgasını oluşturmaktadır. Bu büyüklük ve etki alanı, sektörümüze yalnızca ekonomik değil; aynı zamanda çevresel ve toplumsal sorumluluklar da yüklemektedir. Karbon ayak izinden liman operasyonlarına, gemi atık yönetiminden enerji verimliliğine kadar uzanan geniş bir yelpazede, denizcilik faaliyetlerinin çevre üzerindeki etkisi her geçen gün daha görünür hâle gelmektedir.
Doğaya verilen her zarar, geleceğimizi adım adım tüketirken; bugün atılan her doğru adım, denizlerin ve çevrenin gelecek nesillere temiz ve yaşanabilir bir şekilde aktarılmasını mümkün kılmaktadır. Maviyi ve yeşili korumak, artık bir tercih değil; gelecek kuşaklara karşı ortak sorumluluğumuzdur.
İklim Değişikliği ve Deniz Ekosistemlerine Etkileri
İklim değişikliği, artık tüm bilimsel çevreler tarafından kabul edilen ve etkileri günlük hayatımızda dahi hissedilen küresel bir gerçekliktir. Özellikle son 40 yılda yaşanan değişim, insanlık tarihinde benzeri görülmemiş bir hızla ilerlemektedir.
Bilimsel veriler, 2023 ve 2024 yıllarının insanlık tarihinin en sıcak yılları olarak kayda geçtiğini ortaya koymaktadır. Sanayi Devrimi’ne kıyasla küresel ortalama sıcaklık artışı 1,2°C seviyesine ulaşmış; deniz seviyesi yükselme hızı yıllık 3,3 milimetreden 4,5 milimetreye çıkmıştır. Akdeniz Havzası ise küresel ortalamanın yaklaşık %20 üzerinde bir hızla ısınmaktadır.
Gerekli önlemler alınmadığı takdirde 2030 yılı itibarıyla 1,5°C eşiğinin aşılması, deniz ekosistemlerinin büyük bölümünün ciddi risk altına girmesi ve kıyı şehirleri için artan sel tehlikeleri kaçınılmaz hâle gelecektir. Bu noktada denizcilik sektörü, iklim kriziyle mücadelede kilit bir role sahiptir. Emisyonların azaltılması, yeşil yakıt kullanımı ve enerji verimliliği gibi alanlarda atılacak her adım, küresel ölçekte önemli bir fark yaratacaktır.
Uluslararası Regülasyonlar ve Uyum Süreci
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ve Avrupa Birliği, denizcilik sektöründen kaynaklanan emisyonların azaltılmasına yönelik çalışmalarını her geçen gün daha da hızlandırmaktadır. Gemilerden kaynaklanan emisyonlar küresel sera gazı salımlarının yaklaşık %2,3’ünü oluştursa da sektörümüz yeşil dönüşümün merkezinde yer almaktadır.
IMO’nun 2023 yılında güncellenen sera gazı stratejisi ile 2050 yılına kadar net sıfır emisyon hedefi benimsenmiştir. Avrupa Birliği ise Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında denizcilik sektörünü Emisyon Ticaret Sistemi’ne dahil etmiş; FuelEU Maritime Regülasyonunu da 1 Ocak 2025 itibarıyla yürürlüğe koymuştur. Bu düzenlemeler, deniz taşımacılığında düşük karbonlu ve yenilenebilir yakıt kullanımını teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
KOSDER olarak bu dönüşüm sürecinde, üyelerimize ve sektörün tüm paydaşlarına yönelik doğru, güncel ve zamanında bilgilendirme yapmayı öncelikli sorumluluğumuz olarak görüyoruz. Düzenlediğimiz yüz yüze ve çevrim içi etkinlikler, söyleşiler ve eğitim programlarıyla sektörel farkındalığı yüksek tutmayı; regülasyonlara uyumu bilinçli ve sürdürülebilir bir zemine oturtmayı amaçlıyoruz.
Bir Dönüm Noktası Olarak MRV Süreci
Çevresel sürdürülebilirliğin denizcilik sektöründe giderek daha fazla önem kazanmasıyla birlikte, emisyonların izlenmesi, raporlanması ve doğrulanmasını kapsayan MRV süreci sektörümüz açısından önemli bir dönüm noktası olmuştur. Bu süreç, regülasyonlara uyumun ötesinde; sektörümüzün çevresel performansının şeffaf ve ölçülebilir hâle gelmesi açısından da önemli bir dönüm noktasıdır.
KOSDER Akademi bünyesinde düzenlediğimiz MRV eğitimleriyle; yakıt tüketiminin izlenmesi, raporlama süreçleri ve doğrulama aşamalarında dikkat edilmesi gereken konuları ayrıntılı bir biçimde ele aldık. Aynı zamanda firmaların karşılaşabileceği operasyonel ve teknik zorluklara yönelik çözüm önerilerini sektör profesyonelleriyle paylaştık.
Özellikle armatörler, gemi işletmecileri ve denizcilik profesyonelleri tarafından yoğun ilgi gören bu eğitimler, teorik bilginin uygulamaya aktarılmasını kolaylaştırarak sektörde önemli bir ihtiyaca cevap vermiştir. KOSDER olarak, uluslararası regülasyonlara uyum sürecinde sektöre rehberlik etmeye ve eğitim faaliyetlerimizi sürekli geliştirmeye kararlılıkla devam ediyoruz.
Yeşil Dönüşüm, Koster Filosu Yenilenmesi ve Kurumsal İşbirliği; Ulusal Bir Yol Haritası
Yeşil dönüşüm ve sürdürülebilirlik, bugün denizcilik sektörünün hem ulusal hem de uluslararası ölçekteki en önemli gündem maddeleridir. Bakanlığımızın hazırlık çalışmalarını başlattığı Emisyon Ticaret Sistemi ile birlikte, bu sürecin kamu–özel sektör uyumu çerçevesinde, planlı ve bütüncül bir ulusal karbonsuzlaşma yol haritası ile yönetilmesi gerektiğine inanıyoruz.
Bu yol haritasının en kritik unsurlarından biri, ülkemiz deniz ticaretinin belkemiğini oluşturan koster filosunun yenilenmesidir. Ortalama yaşı 26’ya ulaşan koster filomuzun yenilenmesi uzun yıllardır gündemimizde yer almakta olup; bugün gelinen noktada bu sürecin yeni çevresel regülasyonlar, yeşil enerji dönüşümü, enerji verimliliği ve dijitalleşme perspektifiyle ele alınması artık kaçınılmazdır.
Filo yenileme sürecinde; düşük karbonlu ve alternatif yakıtlara uyumlu, enerji verimliliği yüksek ve dijital izleme–raporlama sistemleriyle donatılmış gemi dizaynlarının tercih edilmesi, sektörümüzün uzun vadeli rekabet gücü açısından yaşamsal önem taşımaktadır. Aynı zamanda bu dönüşüm, çevresel farkındalığı yüksek, dijital sistemleri kullanabilen ve yeni regülasyonlara hâkim nitelikli insan kaynağı ihtiyacını da beraberinde getirmektedir. Bu nedenle filo yenileme politikalarının; eğitim, mesleki yeterlilik ve insan kaynağı planlamasıyla eşzamanlı yürütülmesi büyük önem taşımaktadır…
KOSDER olarak; Devletimiz, ilgili idareler, Deniz Ticaret Odamız ve tüm sektör paydaşlarımızla güçlü bir kurumsal birliktelik içerisinde; uygulanabilir, adil ve rekabet gücümüzü artıran çözümler üretmeyi hedefliyoruz. Ulusal karbonsuzlaşma yol haritasının hazırlanması ve hayata geçirilmesi sürecinde, ülkemiz denizciliğinin geleceği adına her türlü işbirliğine açık olduğumuzu özellikle vurgulamak isteriz.
