ExxonMobil ve Qatar Energy ortaklığıyla Kıbrıs’ın güneybatısında gerçekleştirilen yeni doğal gaz keşfi, Doğu Akdeniz’deki enerji rekabetini yeniden gündeme taşıdı. Avrupa’nın enerji arz güvenliğine katkı sağlayabilecek gelişme, Türkiye’nin bölgesel rolü açısından da kritik öneme sahip.
Kıbrıs hükümeti, Pegasus-1 adlı kuyuda yeni bir doğal gaz rezervi keşfedildiğini duyurdu. Kuyunun, Kıbrıs kıyılarına yaklaşık 190 kilometre uzaklıkta ve deniz seviyesinden 1.921 metre derinlikte bulunduğu açıklandı. Rezervin büyüklüğüne dair resmi bir açıklama yapılmazken, ExxonMobil Başkan Yardımcısı John Ardill’in keşifle ilgili bilgileri Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides’e ilettiği belirtildi.
Pegasus-1, Kıbrıs’ın münhasır ekonomik bölgesinde son 14 yılda tespit edilen altıncı doğal gaz sahası oldu. Daha önce aynı bölgede Glaucus-1, Afrodit, Zeus ve Cronos gibi sahalarda da önemli rezervler bulunmuştu. Glaucus-1’in yaklaşık 3,7 trilyon kübik feet, Afrodit’in 5,6 trilyon kübik feet, Zeus’un 2,5 trilyon kübik feet ve Cronos’un ise 3,1 trilyon kübik feet gaz içerdiği tahmin ediliyor.
Yeni keşif, Avrupa Birliği’nin enerji arz güvenliğini güçlendirme hedefi doğrultusunda önemli bir fırsat olarak görülüyor. Özellikle Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında enerji kaynaklarını çeşitlendirme arayışında olan AB için Doğu Akdeniz giderek daha cazip hale geliyor. ABD merkezli Dış Politika Araştırma Enstitüsü’nden John Sitilides, bölgedeki enerji projelerinin Washington ve Brüksel tarafından desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
Türkiye, Doğu Akdeniz’deki enerji faaliyetlerine ilişkin pozisyonunu uzun süredir sürdürüyor. Ankara, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin (GKRY) Kıbrıs Türk halkını dışlayarak yürüttüğü enerji çalışmalarına itiraz ediyor ve doğal kaynaklardan adil paylaşım çağrısı yapıyor. Türkiye, bölgedeki hidrokarbon kaynaklarının tüm paydaşlar arasında hakça bölüştürülmesi gerektiğini savunuyor.
Kıbrıs ile Mısır arasında yapılan enerji anlaşmaları çerçevesinde, Afrodit ve Cronos sahalarından çıkarılan doğal gazın boru hattıyla Mısır’a ulaştırılması ve buradan sıvılaştırılarak Avrupa’ya ihraç edilmesi planlanıyor. Bu güzergâh, Türkiye’nin bölgesel enerji merkezi olma hedefi açısından dikkatle izleniyor.
Kıbrıs Enerji Bakanı George Panastasiou, bölgede faaliyet gösteren ExxonMobil, Eni ve Total gibi enerji şirketlerinin, birbirine yakın konumdaki sahaları ortak geliştirme olasılığı üzerinde çalıştığını açıkladı. Bu tür iş birliklerinin hem yatırım maliyetlerini düşürmesi hem de bölgenin enerji arz güvenliğine katkı sağlaması bekleniyor.
