İki denize açılan kapısı, sanayi üretimi ve turizm potansiyeliyle Kocaeli, Türkiye’nin endinamik şehirlerinden biri. İMEAK Deniz Ticaret Odası Kocaeli Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Vedat Doğusel, kentin denizcilik vizyonunu ve mavi ekonomiye katkı sağlayacak projelerini anlattı.
Denizcilik, Üretim ve Turizm Şehri: KOCAELİ
Kocaeli önemli bir coğrafi konuma sahiptir. Karadeniz ve Marmara gibi iki denize kıyısı olan ender bir şehir olma özelliği, tarihin her döneminde bölgede hüküm süren Nicomedia, Bizans, Osmanlı İmparatorluğu gibi bugünkü Cumhuriyet döneminde de Kocaeli’yi her daim önemli bir şehir konumuna getirmiştir. Askeri ve ticari alanda önemli bir merkez olan ilimiz Cumhuriyet döneminde üretime dönük hamleleri ile iktisadi faaliyetlerine yenisini eklemiştir. Üretim sektörü bölgemizin hinterlandı ile doğru orantılı bir gelişme göstermektedir. İstanbul Sanayi Odası (İSO)’nun her yıl açıkladığı ülkemizin ilk 500 büyük üretim kuruluşu içerisinde Kocaeli’ye kayıtlı firmaların bulunması, KOBİ özelliğine sahip, üretim ve hizmet alanı da dâhil olmak üzere her sektörde yer alan ticari kuruluşların bölgemizde faaliyet göstermesi, 14 OSB (Organize Sanayi Bölgesi), 5 adet teknopark ve 2 adet serbest bölgeye sahip olması Kocaeli’nin üretim yapısını ortaya koymaktadır.
İlimizin ayrıca en önemli özelliği bir liman şehri olmasıdır. Deniz taşımacılığında Anadolu’nun giriş ve çıkış kapısı olması, Kuzey Marmara ve Osmangazi Köprüsü ile güçlü dağıtım kanallarının varlığı, Kocaeli’ye denizcilik açısından avantaj sağlamaktadır. İzmit Körfezi’nin 112 km’lik sahil şeridinde toplam 36 liman tesisini barındırması ve limanlarımızın gemi ve yük elleçleme kapasitelerinin yüksek oranda olması Kocaeli’yi Avrupa’nın 6. büyük limanı hâline getirmiştir.
Kocaeli’nin Ekonomik Yapısı
Kocaeli’nin Türkiye ekonomisindeki stratejik konumu çeşitli istatistiklerle de desteklenmektedir. 2023 yılı itibariyla Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’da (GSYH) üretim sektörüne %7,48, hizmet sektörüne ise %4,13 oranında katkı sağlayan Kocaeli’nin Türkiye içindeki payı %4,07’dir. Türkiye’ye gelen gemilerin %18’i ve yük elleçlemesinin %16’sı ilimizde gerçekleşmektedir. Dış ticarete yönelik taşımacılıkta ise payımız %18 seviyesindedir. Türkiye denizyolu taşımacılığında, ihracatta %16, ithalatta ise %18 oranlarıyla Kocaeli limanları, sektördeki önemini pekiştirmektedir. 2023 yılı itibariyla kişi başına düşen milli gelirde 21.985 dolar ile Türkiye’de ilk sırada yer almıştır.
Kocaeli’de faaliyet gösteren Doğu Marmara Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü bünyesinde 5 adet gümrük müdürlüğü bulunmaktadır. Bu gümrük müdürlüklerinin ihtisas sahalarında, 2025 Ocak-Haziran döneminde toplam 21 milyar 566 milyon dolar ihracat, 39 milyar 480 milyon dolar ithalat yapılmıştır. Aynı dönemde tahsil edilen toplam vergi tutarı ise 284 milyar 986 milyon TL olmuştur. 2024 yılına kıyaslandığında ihracatta %9,7, ithalatta ise %1,8 oranında artış gözlemlenmiştir. Ancak son dört yılda, Kocaeli’nin toplam dış ticaretindeki artış eğilimi yavaşlamaktadır. Rusya-Ukrayna ve İran-İsrail savaşlarının küresel ekonomi üzerindeki olumsuz etkileri, korsanlık ve güvenlik sorunları nedeniyle alternatif rota arayışları, farklı limanlara yönlendirilen lojistik faaliyetlerin tedarik zincirlerinde yarattığı aksamalar, yüksek enflasyon ve küresel ekonomik durgunluk, döviz kurlarının rekabet edilebilir seviyenin altında kalması gibi nedenler, dış ticaretteki düşüşlerin sebepleri arasında sayılabilir.
Kocaeli, üretim ve liman kenti olmasının yanı sıra, sahip olduğu hinterland ve coğrafi avantajları sayesinde Anadolu’nun dış ticaret kapısı niteliğindedir. Antrepo ve depolama alanları açısından elverişli arazilere sahip olması, deniz ve demiryolu bağlantılarını geliştirme potansiyeli, sadece ilimizdeki değil, çevre iller ve Anadolu’daki firmaların da lojistik ihtiyaçlarını karşılayabilecek konumda olması, Kocaeli’nin mevcut rakamların çok üzerinde bir potansiyele sahip olduğunu göstermektedir. Ancak bu potansiyeli sınırlayan temel olumsuzluk, liman sahalarına karayolu erişimindeki yetersizlik, trafik yoğunluğu ve düzensizliktir.
Bölgemizde Kısa ve Orta Vadede Yapılacak Çalışmalar
Kocaeli, mavi ekonominin uygulanabilirliği açısından Türkiye’nin en önemli kentlerinden biridir. Balıkçılık, gemi yapımı, deniz taşımacılığı ve deniz turizmi gibi denizle ilgili tüm ticari, sportif ve sosyal sorumluluk faaliyetleri, kentimizde titizlikle yürütülmektedir. İMEAK Deniz Ticaret Odası Kocaeli Şubesi olarak denize yönelik projeleri yakından takip etmekteyiz. İzmit Körfezi Dip Çamuru Temizliği projesinin önemini bizler de fark ediyoruz. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından Cumhurbaşkanlığı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın destekleriyle yürütülen 120 milyon dolarlık bu proje, İzmit Körfezi’ni temiz bir hâle getirme hedefiyle atılmış büyük bir adımdır ve kısa sürede Türkiye’ye örnek olacağına inanmaktayız. Bir diğer proje ise, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın desteğiyle Kocaeli Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde yürütülen Lojistik Köy projesidir. Bu proje ile şehir içi yolların ağır tonajlı araçlardan arındırılması, kara ulaşımının hızlandırılması ve ithalat-ihracat ürünlerinin daha düzenli bekletilebilmesi hedeflenmektedir. Projenin limanların elleçleme kapasitelerini artırma potansiyeli bulunması, hem ülkemiz hem de denizcilik sektörü açısından son derece önemlidir. Ayrıca, gemilerin yüklerini hızla boşaltarak limandan ayrılmasını sağlayacak raylı sistem ağlarının genişletilmesi ve limanların denize dolgu yapılmaksızın kapasite artırımı hedefini destekliyoruz.
Kocaeli’de Deniz Turizmi
Kocaeli, deniz turizmi açısından da önemli bir potansiyele sahiptir. Bu alanda, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Kandıra Kaymakamlığı ve Kandıra Belediyesi ile birlikte ilçemizin sahil kesiminde yoğun çalışmalar sürdürülmektedir. Antik dönemlerden bugüne kadar süregelen tarihsel süreçte bölgemizde oluşmuş batıklar, denizaltı turizmi açısından önemli bir zenginlik sunmaktadır.
Kocaeli; mavi bayraklı 7 plajı, Kandıra, Kefken Adası, Pembe Kayalar ve Kartal Kayalıkları gibi doğal güzellikleriyle doğa turizmine katkı sunmaktadır. Kerpe Sualtı Arkeoparkı Projesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün koordinasyonu ve izniyle hayata geçmektedir. Türkiye’de bir ilk olacak bu proje, gerçek arkeolojik eserlerin su altında sergileneceği bir arkeopark niteliği taşıyacaktır. Bu türden bir uygulama, dünyada yalnızca İtalya ve Hırvatistan’da bulunmaktadır. Proje sayesinde, arkeolojik dalış turizmi ulusal ve uluslararası düzeyde turizm ağlarına entegre edilecektir.
Yapay Resif Çalışmaları
Yapay resif çalışmaları da Marmara Denizi’ndeki azalan deniz canlılarının korunması ve sürdürülebilir balıkçılığın teşvik edilmesi açısından önemlidir. Gölcük ilçesi Ulaşlı sahilinde İl Müdürlüğümüz, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ve Kocaeli Üniversitesi iş birliği ile yapay resif çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu proje, Marmara Denizi’nde azalan canlı deniz kaynaklarının korunması, yeni tip habitat oluşturulması, sürdürülebilir balıkçılığa ve özellikle geçimini kıyı balıkçılığı ile sağlayan bölge halkına ekonomik yönden katkı sağlanması ve bölgede dalış turizmine yeni alternatif alanların açılması amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmaların hem balık popülasyonunu artıracağı hem de dalış turizmine katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.
Odamız, Üniversite ve Üretim İş Birliği Çalışmaları
Kocaeli denizciliği kapsamında, odamız, üniversiteler ve üretim sektörü arasında önemli bir iş birliği yürütülmektedir. Kocaeli Üniversitesi Denizcilik Fakültesi, Denizcilik Meslek Yüksekokulu; Karamürsel Denizcilik MYO; Gölcük Şehit Volkan Tantürk MTAL ve Hereke Nuh Çimento MTAL bölgemizde faaliyet göstermektedir. Kocaeli Üniversitesi ile birçok ortak proje ve iş birliği geliştirilmiştir. Bu okullarda eğitim gören öğrencilerimize staj ve istihdam desteği sağlanmaktadır. Ayrıca, “Deniz Eğitim Uygulama Merkezi’nin tek çatı altında toplanmasına yönelik projelerimiz bulunmaktadır. Bu projeye bölgemizdeki tüm denizcilik okulları dâhil edilmiştir. İMEAK Deniz Ticaret Odası olarak bu projeyi desteklemekte, Yönetim Kurulu Başkanımız Sayın Tamer Kıran ve yönetim kurulu üyelerimizin katkısının son derece kıymetli olduğunu belirtmek isteriz.
