Kocaeli Bölgesi Su Ürünleri Kooperatifleri Birlik Başkanı Ali Sarı, kentin iki denizle çevrili stratejik konumunun balıkçılık sektörüne katkılarını, karşılaşılan sorunları ve sürdürülebilirlik adına atılan adımları değerlendirdi. Hem Marmara hem de Karadeniz kıyılarında faaliyet gösteren balıkçıların deneyimlerini ve sektörün geleceğini paylaştı.
Kocaeli Su Ürünleri Kooperatifleri Bölge Birliği başkanıyım. Uzun yıllardır sektörde hem ticaret hem balıkçılık alanında hem sahada hem de bürokraside varlığımızı sürdürüyoruz. Kooperatif olarak başladığımız bu yolda Birlik adı altında toplandık ve birçok projeye imza attık. Kocaeli ve birliğimize bağlı bulunan illerdeki kooperatiflerimizle çalışmalarımız devam etmektedir.
Kocaeli, su ürünleri açısından değerlendirildiğinde iki ayrı yapıya sahip ve denizin tam ortasında yer alan; konum avantajı, coğrafi yapı, turizm potansiyeli ve ekonomik katkısıyla Türkiye’nin en kıymetli illerindendir. Kuzeyde Karadeniz’e, güneyde ve batıda Marmara Denizi’ne kıyısı vardır. Bu iki deniz, sanayi, lojistik ve balıkçılık açısından Türkiye’nin atar damarlarından biridir. Bu sebeple Kocaeli, üzerinde imtina edilmesi gereken illerimizdendir. Balıkçılık sektörüne girdisi ve katkısı çok yüksektir.
İlimizin Karadeniz kıyısında, balıkçılıkla geçinen kasaba ve köylerimiz yer alır. İstanbul ve Türkiye’yi besleyen Karadeniz balıkçılığının önemli limanları ve balık karaya çıkış noktaları Kocaeli’nde bulunmaktadır. Diğer bir denizimiz, kendine has yapısıyla genç bir iç deniz olan Marmara Denizi’dir. Lojistik üstünlüğü ve konumu gereği balıkçılık açısından da ciddi bir potansiyel barındırmaktadır. İki deniz de hem kıyı balıkçılığı hem de endüstriyel balıkçılık bakımından önemli bir üretim ve gelir kaynağıdır. Marmara Denizi, özellikle İzmit Körfezi ve Kocaeli kıyılarında zengin bir balık popülasyonuna sahiptir. Bu bölgeler, hem üreme alanları hem de plankton ve alg gibi besin kaynakları açısından oldukça verimlidir.
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin yürüttüğü balıklandırma ve temizlik çalışmaları da bu popülasyonun artmasına katkı sağlamıştır. Ancak balık avcılığı her yıl aynı düzeyde gerçekleşmemektedir. İklim değişikliği ve çevresel faktörler nedeniyle sezon verimliliği yıldan yıla farklılık göstermektedir. Bazı türlerin avı bir yıl yoğunken, ertesi yıl azalabilmektedir. Son yıllarda yaşanan müsilaj felaketi özellikle Marmara Denizi’ni ve bu bölgede faaliyet gösteren balıkçılarımızı ciddi şekilde etkilemiştir. Karadeniz kıyısındaki kooperatiflerimiz ise bu durumdan görece daha az etkilenmiştir.
İlimizde toplam sekiz adet su ürünleri kooperatifi bulunmaktadır. Her biri bulunduğu liman ve barınaklara göre farklı yapılar gösterdiğinden, sorunları ve çözüm önerileriyle ayrı ayrı ilgileniyoruz. Birlik olarak tüm kooperatiflerle sürekli iletişim hâlindeyiz. Üretici balıkçı sayımız sınırlı olduğu için, üretimle ilgili desteklerimiz genellikle talep üzerine ya da proje bazlı sağlanmaktadır. Devletin sağladığı desteklerin kooperatiflere ulaştırılması, ihtiyaçlara uygun finansmanın temini konusunda aracılık etmekteyiz. Kooperatiflerimizin sorunlarını Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na iletip çözüm önerileri sunmaktayız. Kültür balıkçılığı ilimizde küçük ölçekli ve turizm odaklı bir yapıya sahiptir. Özellikle Kartepe ilçesinde, iç su ürünleri yetiştiriciliği yaygındır ve bu faaliyetler çoğunlukla mesire alanları ile entegredir. Deniz balıkçılığı üretimi ise henüz yaygın değildir; denizlerimizde daha ziyade avcılık yapılmaktadır.
Sanayi kenti olmasına rağmen Kocaeli, kıyı ve endüstriyel balıkçılık faaliyetlerinin yoğun şekilde sürdüğü bir ildir. Balıkçılık açısından önemli limanlar ve karaya çıkış noktaları burada yer almaktadır. Ancak alan stok yoğunlukları ve ekonomik koşullar, özellikle küçük ölçekli balıkçılarımızı olumsuz etkilemektedir. Endüstriyel balıkçılarımız genellikle Karadeniz’de olduğu için, Karadeniz bölgesinde faaliyet gösteren balıkçılar bu olumsuzluklardan daha az etkilenmiştir.
Kocaeli’de sanayi faaliyetlerinin yoğunluğu, deniz kirliliğini artıran temel sebeplerden biridir. Lojistik sektörün merkezi konumunda olan ilimizde tersaneler, limanlar ve yükleme/boşaltma alanları Marmara Denizi’ni yoğun biçimde kullanmaktadır. Bu sebeple deniz kirliliği fazladır ve su ürünleri avcılığı sınırlıdır. Altyapı hatlarının büyük kısmı Marmara Denizi’nden geçmektedir. Bu nedenle Marmara Denizi’nin stratejik önemi daha da artmaktadır ve kirlilikten korunması hayati öneme sahiptir. Müsilaj sorunu, bu nedenlerle Çanakkale Boğazı’na kadar yayılmış ve en çok da balıkçılık sektörünü zor durumda bırakmıştır.
Öte yandan Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Kocaeli İl Müdürlüğü Su Ürünleri Şubesi’nin çalışmaları sayesinde kaçak avcılık önemli ölçüde önlenmiştir. Sahada sürdürülen denetimler sayesinde avcılık kontrollü şekilde devam etmektedir. İklim değişikliği balıkların üreme ve göç dönemlerini değiştirmiştir. Bu sebeple, av yasaklarının türlere göre iklim koşulları dikkate alınarak yeniden düzenlenmesi gerekmektedir. Kocaeli halkı, Türkiye ortalamasının üzerinde balık tüketmektedir. Balıkçı kökenli ailelerin yoğunluğu nedeniyle balık kültürü güçlüdür. Bu konuda hem bizler hem belediyeler hem de Tarım ve Orman Bakanlığı, balık tüketimini destekleyen çalışmalar yürütmekteyiz.
Son dönemde gençler, balıkçılığa daha fazla ilgi göstermeye başlamıştır. Artan iş gücü ihtiyacı, yüksek maliyetler ve ekonomik koşullar, küçük ölçekli balıkçılığı aile işletmesi olarak yürütmeyi zorunlu kılmıştır. Endüstriyel balıkçılıkta ise gelirin yüksek olması, bu alanı gençler için cazip hâle getirmiştir. Denizcilik ve bağlantılı sektörlerin güçlü yapısı, bu alanın kolay kolay sarsılmayacağını göstermektedir. Gençlerin bu sektöre yönlendirilmesi ve teşvik edilmesi önemlidir. Ayrıca sektörde kadınların da daha fazla yer almaya başladığını görmekten memnuniyet duyuyoruz. Geçmişte erkek egemen olan birçok alanda artık kadınlarımız aktif rol oynamakta. Kooperatiflerimize üye kadın balıkçıların sayısı her geçen gün artmaktadır. Bakanlığımız bu konuda önemli teşvik ve destekler sağlamaktadır. Kadınların su ürünleri, balıkçılık ve denizcilik sektörlerine katılımı için çeşitli teşvikler hayata geçirilmiştir.
Balıkçılık sektörünün en temel ögeleri balık ve balıkçıdır. Balığı koruyarak balıkçının ekmeğini de koruyabiliriz. Bu nedenle sürdürülebilir avcılık politikaları, düzenli stok takibi ve kaçak avcılıkla mücadele, sektörün sürdürülebilirliği için büyük önem taşımaktadır. Devletimiz bu konuda kararlı adımlar atmakta; stok takipleri ve denetimlerle kontrollü avcılığı desteklemektedir. Balıkçılara yönelik eğitim programları ve farkındalık çalışmaları sayesinde stokların korunması konusundaki bilinç artmaktadır. Yavaş yavaş değişen ve gelişen sürdürülebilirlik anlayışına hep birlikte sahip çıkmaktayız.
Sonuç olarak; önce güçlü bir balıkçılık politikası ve sürdürülebilirlik anlayışı, ardından etkili stok takibi ve tüm balıkçıların ortak çıkarlarını gözeten bir yaklaşım geliştirilirse, sektördeki pek çok sorun çözüme kavuşacaktır. Devletimiz bu konuda tüm gücüyle yanımızda yer almakta, bakanlıklar ve belediyeler her aşamada destek vermektedir. Bizler de birlikler ve kooperatifler olarak herkesin hakkını alabildiği bir sistem için var gücümüzle çalışmaktayız.
