Rusya’nın ham petrol ihracatı son 2,5 yılın en yüksek seviyesine ulaşırken, sevkiyatların limanlara boşaltılmasında yaşanan gecikmeler küresel denizcilik ve enerji piyasalarında yeni bir baskı unsuru oluşturdu. Gemi takip verilerine göre, özellikle Çin ve Hindistan açıklarında demirleyen tanker sayısında belirgin bir artış yaşanıyor.
21 Aralık’a kadar olan dört haftalık dönemde Rusya’nın günlük ortalama ham petrol sevkiyatı 3,87 milyon varile yükselerek Mayıs 2023’ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Ancak teslimat süreçlerindeki aksaklıklar nedeniyle denizde tutulan Rus petrolü miktarı Ağustos sonundan bu yana yaklaşık %48 arttı. En az 20 tanker, Çin ve Hindistan limanlarına yanaşma izni beklerken, bazı kargoların teslim süresi ayları buluyor.
Kasım ayında yaşanan kısa süreli ihracat düşüşünün ardından Aralık ayında sevkiyatlar yeniden hız kazandı. Uzmanlar, bu artışta Rus rafinerilerinde yaşanan üretim kayıplarının da etkili olabileceğine dikkat çekiyor. Ukrayna kaynaklı insansız hava aracı saldırıları nedeniyle bazı rafinerilerin mevsim ortalamasının altında çalışması, ihracata yönlendirilen ham petrol miktarını artırmış olabilir.
Buna karşın, ABD’nin Rus enerji şirketlerine yönelik yaptırımları ve deniz taşımacılığına dönük denetimleri, tanker sahipleri ve alıcılar açısından belirsizliği artırıyor. Bu durum, özellikle varış noktası net olarak bildirilmeyen sevkiyatlarda artışa yol açtı. Gemi takip sistemlerinde zaman zaman kaybolan tankerler, Rus petrolünün farklı bölgelerde gemiden gemiye transfer edildiğine dair iddiaları da güçlendiriyor.
Ham petrol fiyatlarında yaşanan 12. ardışık düşüş, Rusya’nın ihracat gelirlerini baskı altında tutuyor. Ural tipi petrolün fiyatı yaz aylarındaki zirvesine kıyasla yaklaşık %40 gerilerken, Pasifik çıkışlı ESPO petrolünde de benzer bir düşüş dikkat çekiyor. Sevkiyat hacimlerindeki artış, fiyatlardaki gerilemeyi kısmen telafi etse de ihracat değeri son üç yılın en düşük seviyelerine yakın seyrediyor.
Analistler, denizde bekleyen petrol miktarındaki artışın, hem küresel enerji dengeleri hem de denizcilik sektörü açısından yeni riskler barındırdığı görüşünde. Liman gecikmeleri, sigorta maliyetleri ve yaptırım kaynaklı belirsizlikler, önümüzdeki dönemde tanker piyasasında dalgalanmanın sürebileceğine işaret ediyor.
