Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık, Rusya’nın petrol gelirlerini sınırlamaya yönelik yaptırım politikasında yeni bir adım attı. Alınan kararla, Rusya’nın deniz yoluyla taşınan ham petrolü için uygulanan varil başına fiyat tavanı 47,60 dolardan 44,10 dolara düşürüldü. Yeni tavan, Birleşik Krallık’ta 31 Ocak saat 23:01 GMT itibarıyla, Avrupa Birliği genelinde ise 1 Şubat’tan itibaren yürürlüğe girecek.
Yetkililer, bu adımın temel amacının küresel petrol arzında ani bir kesintiye yol açmadan Moskova’nın enerji gelirleri üzerindeki baskıyı artırmak olduğunu vurguluyor. Fiyat tavanı uygulaması, Batılı ülkelerin Rus petrolüne doğrudan ambargo yerine kontrollü bir kısıtlama mekanizmasıyla müdahale etme yaklaşımının devamı niteliğinde değerlendiriliyor.
İngiltere Mali Yaptırımlar Uygulama Ofisi’nin yayımladığı rehbere göre, güncellenen fiyat tavanı denizcilik hizmetleri yasağı kapsamındaki tüm faaliyetler için geçerli olacak. Buna; Rusya’dan üçüncü ülkelere veya üçüncü ülkeler arasında Rus ham petrolünün deniz yoluyla taşınmasına ilişkin aracılık, finansman sağlanması ve diğer mali hizmetler de dahil ediliyor. Bu çerçevede, belirlenen tavan fiyatın üzerinde işlem gören ham petrol için İngiltere ve AB merkezli şirketlerin nakliye, sigorta veya finansman hizmeti sunması yasaklanmış olacak.
Denizcilik sektöründeki mevcut sözleşmelerin durumu için ise geçiş hükümleri tanımlandı. Birleşik Krallık uygulamasına göre, 31 Ocak 2026 saat 23:01 GMT’den önce yürürlüğe giren ve önceki 47,60 dolarlık sınırla uyumlu sözleşmelerin tamamlanabilmesi için 16 Nisan 2026 saat 22:59 BST’ye kadar süre tanınıyor. Avrupa Birliği tarafında ise eski tavan fiyat kapsamında akdedilmiş sözleşmeler için 15 Ocak 2026’dan itibaren geçerli olmak üzere 90 günlük bir uyum süresi öngörülüyor.
Bu geçiş dönemi, yalnızca hâlihazırda denizde bulunan kargoları değil, denizcilik hizmetleri yasağı kapsamına giren tüm ham petrol taşımalarını ve bu taşımalarla bağlantılı hizmetleri kapsıyor. Ancak geçiş süresinin sona ermesinin ardından, varil başına 44,10 doların üzerinde bir fiyatla gerçekleştirilen herhangi bir deniz taşımacılığı faaliyeti veya ilgili işlem, Birleşik Krallık ve AB yaptırımlarının ihlali olarak değerlendirilecek.
Öte yandan, gemilerin olağanüstü durumlarla karşılaşması halinde geçerli olan acil durum hükümleri korunuyor. İnsan sağlığı, güvenliği, altyapı veya çevre açısından ciddi risk oluşturabilecek durumlarda, gemilerin Rusya yargı yetkisi dışındaki en yakın güvenli limana yönelmesi ve olayın beş iş günü içinde ilgili makamlara bildirilmesi gerekiyor.
Fiyat tavanı rejimi, 2022 yılının sonlarında G7 öncülüğünde hayata geçirilmiş ve küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmalara yol açabilecek tam kapsamlı bir ambargoya alternatif olarak tasarlanmıştı. Sistem, Rus petrolünün dünya piyasalarına akışını tamamen durdurmadan, gelirlerin sınırlandırılmasını amaçlıyor.
Yeni tavan fiyat, Urals ham petrolünün belirli bir referans dönemindeki ortalama piyasa fiyatının yaklaşık yüzde 15 altında kalacak şekilde hesaplanan dinamik bir formül üzerinden belirleniyor. Bu değişiklik, rafine petrol ürünlerine uygulanan mevcut tavan fiyatları etkilemiyor. Dizel ve benzin gibi yüksek değerli ürünlerde tavan varil başına 100 dolar seviyesinde korunurken, fuel oil gibi daha düşük değerli ürünler için sınır 45 dolar olarak uygulanmaya devam ediyor.
Deniz Gündem Editör
