ABD ile İran arasındaki müzakerelerin olası bir çatışmayı önlemeye yetip yetmeyeceğine dair piyasalardaki belirsizlik ve Amerikan askeri müdahalesinin beklenenden daha erken gelebileceğine yönelik raporlar küresel petrol piyasalarında şok etkisi yarattı. Petrol fiyatları, artan jeopolitik endişelerle Ekim ayından bu yana en keskin yükselişini kaydetti.
Piyasalardaki küresel arz fazlası uyarılarına rağmen Ocak ayında İran’da patlak veren rejim karşıtı protestoların ardından tırmanan gerilim, hayati tedarik yollarının askeri çatışmalarla kesintiye uğrayabileceği korkusunu körüklüyor.
Çatışma riski fiyatlara anında yansıdı. Batı Teksas türü ham petrol yüzde 4,6 oranında değer kazanarak varil başına 65 dolar seviyesine yaklaşırken, uluslararası gösterge olan Brent petrol fiyatları iki haftayı aşkın bir sürenin ardından ilk kez 70 dolar sınırını aşarak kapandı.
Axios’ta yayımlanan dikkat çekici bir rapora göre ABD’nin olası bir askeri operasyonu, geçen ay Venezuela’da gerçekleştirilen harekatın aksine haftalar sürecek kapsamlı bir müdahale olabilir. Raporda ayrıca İsrail hükümetinin bölgede rejim değişikliğini hedefleyen bir senaryo için baskı yaptığı öne sürüldü.
Böylesi bir çatışmanın en büyük ekonomik faturası ise enerji tedarik zincirine kesilecek. Olası bir savaş, dünyanın en büyük petrol üretici bölgesinin enerji ihracatı için kilit bir darboğaz olan Hürmüz Boğazı‘ndaki ham petrol akışını doğrudan riske atıyor. Nitekim İran, Salı günü yaptığı açıklamada askeri tatbikatlar gerekçesiyle Hürmüz Boğazı‘nı kısa süreliğine ulaşıma kapatacağını duyurmuştu.
Enerji piyasaları analiz şirketi Rapidan Energy Group, olası bir ABD saldırısına karşı İran’ın misilleme yapması ve Körfez’deki enerji akışında kesinti yaşanması ihtimalini yüzde 20’den yüzde 30’a yükseltti.
Cenevre’de yürütülen nükleer anlaşma görüşmelerinden ise henüz somut bir sonuç çıkmış değil. Tahran yönetimi Washington ile potansiyel bir anlaşmanın şartları üzerinde “genel bir mutabakata” varıldığını belirtti. Ancak Amerikalı bir yetkili İranlı müzakerecilerin iki hafta içinde yeni bir teklifle masaya döneceğini aktardı.
Rapidan Energy Group analistleri yayımladıkları notta, “Cenevre’deki görüşmelerden gelen sinyaller, diplomatik yolun çıkmaz sokağa yaklaştığını gösteriyor” tespitinde bulundu. Bu süreçte ABD, son rejim karşıtı protestoları bastıran ve internet erişimini kesen İranlı yöneticilere vize kısıtlamaları getirdiğini açıkladı.
Krizin ABD iç politikasına yansımaları da piyasalar tarafından yakından izleniyor. “Yüksek ham petrol fiyatları”nı akaryakıt istasyonlarına yansıması, ara seçimler öncesinde ABD Başkanı Donald Trump için seçmen tepkisi çekme riski taşıyor.
İlgili haberler:
https://denizgundem.com/trumptan-hurmuz-uyarisi-petrol-fiyatlarini-dusuk-tutun-izliyorum/
https://denizgundem.com/hurmuz-bogazi-gerilimi-kuresel-enerji-ve-deniz-ticareti-tehlikede/
