İran’daki savaşın ardından yaşanan kesintiler denizcilik sektörünü sarsıyor. BIMCO analizlerine göre, küresel kuru yük filosunun yüzde 1’i Basra Körfezi’nde mahsur kalırken, krizin süresi piyasalardaki arz-talep dengesini doğrudan belirleyecek.
İran’da patlak veren savaş ve bunun sonucunda Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan gemi geçişlerinde yaşanan kesintiler, küresel ekonomi ve kuru yük piyasasındaki belirsizliği derinleştirdi. Uluslararası denizcilik kuruluşu BIMCO’nun Denizcilik Analiz Müdürü Filipe Gouveia’nın açıklamalarına göre, normal şartlarda küresel kuru yük talebinin yüzde 4’ünün taşındığı boğazdaki kriz nedeniyle şu an yaklaşık 210 gemi Basra Körfezi’nde mahsur kalmış durumda. Bu rakam, dünyadaki toplam kuru yük filosunun yaklaşık yüzde 1’ine denk geliyor.
Geçişlerin ne zaman normale döneceğine dair belirsizliğin yüksek olması, sektör temsilcilerini farklı öngörüler üzerinde çalışmaya itiyor. BIMCO, boğazın süresiz olarak kapalı kalacağını öngören “Kapalı” senaryosu ile trafiğin kısa sürede yeniden başlayacağını varsayan “Açık” senaryosunu değerlendiriyor.
Analistlere göre, kriz uzadıkça piyasa beklentileri giderek daha karamsar bir tablo çizen kapalı senaryosuyla örtüşecek.
Filipe Gouveia, boğaz kapalı kalırsa yüksek bir tabandan başlasa da 2026 yılında arz-talep dengesinde hafif bir zayıflama olacağını açıkladı. Ayrıca 2027’de ise bu zayıflamanın belirginleşeceğini vurguladı.
Trafiğin yakın zamanda normale dönmesi halinde ise piyasa koşullarının bu yıl ve önümüzdeki yıl güçlü kalması bekleniyor. Her iki senaryoda da filo arzı büyümesinin benzer olacağı, 2026’da yüzde 0,5 ila 1,5, 2027’de ise yüzde 3 ila 4 oranında artış kaydedileceği öngörülüyor. Bu büyümenin temel itici gücü ise panamax ve supramax segmentlerindeki yüksek teslimatlar olacak.
Krizin asıl kırılma noktası ise talep cephesinde yaşanıyor. Boğazın kapalı kalması durumunda talep büyümesinin 2026’da yüzde 1’e kadar, 2027’de ise yüzde 0,5 ila 1,5 arasında kalacağı tahmin ediliyor. Ancak boğazın açılması halinde, bölgeden yoğun olarak taşınan tahıl ve küçük dökme yük hacimlerinin (sırasıyla yüzde 6 ve yüzde 9’luk pay) etkisiyle, talep büyümesinin 2026’da 2,5 puan, 2027’de ise 1,5 puan daha yüksek olacağı hesaplanıyor.
Öte yandan, İran savaşının yarattığı güvenlik riskleri, kuru yük gemilerinin Kızıldeniz’e tam dönüşünü de geciktirmeye devam ediyor. Güvenlik şartlarının iyileşmesi halinde Ümit Burnu rotasının terk edileceği ve sefer mesafelerinin kısalarak ton-mil talebini yüzde 2 oranında düşüreceği öngörülüyor.
Gouveia ayrıca, yaklaşan El Niño hava olayının da Panama Kanalı geçişlerini, kömür talebini ve bölgesel tahıl hasatlarını etkileyerek sektör için ek bir küresel belirsizlik unsuru yarattığına dikkat çekiyor.
Benzer haberler:
Alternatif Arayışındaki Ülkelerin Kömüre Dönüşü Kuru Yük Taşımacılığını Canlandırdı
