Küresel denizcilik endüstrisi karbonsuzlaşma hedefleri doğrultusunda alternatif yakıtlara geçiş sürecini hızlandırırken, sektörün yasal altyapısının bu değişimin gerisinde kaldığı belirtiliyor. Sektör temsilcileri ve hukukçular olası kazalarda sorumluluğun kime ait olacağı konusunun yeterince ele alınmadığına dikkat çekiyor.
ALTERNATİF YAKITLAR DENGEYİ BOZUYOR
Denizcilikte kirlilik riski yönetimi uzun yıllardır “kalıcı petrol kirliliği” tehdidi üzerine kurulu bir sistemle yönetiliyordu. Uluslararası sözleşmeler ve küresel uygulamalar petrol sızıntılarına müdahale ve tazminat süreçlerinde hem düzenleyicilere hem de armatörlere hukuki bir belirlilik sağlıyordu. Ancak alternatif yakıtların devreye girmesiyle bu dengenin bozulduğu ifade ediliyor.
Uzmanlara göre amonyak ve benzeri alternatif yakıtlar, geleneksel petrolden çok farklı risk profillerine sahip. Olası bir kazada deniz yüzeyinden temizlenecek bir petrol tabakası yerine; mürettebatı, limanları ve çevre halkını tehdit eden toksik, yanıcı veya patlayıcı gaz bulutları riski öne çıkıyor.
SÖZLEŞMELER ESKİMİŞ DURUMDA
Sektörün yıllardır bel bağladığı uluslararası kirlilik sözleşmeleri büyük ölçüde “kalıcı hidrokarbon mineral yağlar” üzerine kurgulanmış durumda. Alternatif yakıtların çoğu bu tanımın dışında kaldığı için, mevcut konvansiyonların sağladığı “kusursuz sorumluluk”, “zorunlu sigorta” ve “sigortacıya doğrudan dava hakkı” gibi güvenceler devre dışı kalıyor.
SÜRECİ HIZLANDIRIN ÇAĞRISI
Sektör uzmanları, Torrey Canyon kazasının ardından oluşturulan petrol kirliliği sorumluluk rejiminin bir benzerinin alternatif yakıtlar için de acilen geliştirilmesi gerektiği görüşünde. Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMO) sorumluluk ve tazminat kurallarının yeni yakıtlara nasıl uyarlanacağını gözden geçirmeye başladığı, ancak sürecin hızlanması gerektiği belirtiliyor.
Enerji dönüşümünün ticari olarak sürdürülebilir olması için yasal sigortalanabilirliğin şart olduğu, aksi takdirde yaşanacak büyük bir kazanın sektördeki dönüşüm sürecini sekteye uğratabileceği ifade ediliyor.
