Reuters’a konuşan kaynaklara göre, Yunanistan yönetimindeki üç petrol tankeri Salı günü Karadeniz’de Rusya kıyılarına yakın bir ham petrol yükleme terminali açıklarında kimliği belirsiz insansız hava araçlarının saldırısına uğradı. Saldırılar, Kazakistan ham petrol ihracatının büyük bölümünün gerçekleştirildiği terminal çevresinde meydana geldi.
Kaynakların aktardığı bilgilere göre, saldırıya uğrayan gemilerden ikisi Suezmax, biri ise Aframax tipi tankerdi. Tankerlerin, Rusya’nın Karadeniz kıyısındaki terminalde ham petrol yüklemek üzere seyir halinde oldukları sırada hedef alındıkları belirtildi. Olayın ardından yükleme faaliyetlerinde aksamalar yaşandı.
Saldırılar, Kazakistan’ın petrol üretiminde ocak ayı başında kaydedilen belirgin düşüşün hemen sonrasında gerçekleşti. Kazakistan’dan uluslararası piyasalara gönderilen ham petrolün büyük bölümü, Karadeniz’deki bu terminal üzerinden ihraç ediliyor.
Saldırıların sorumluluğuna ilişkin resmi bir açıklama yapılmazken, Ukrayna makamları konuya dair değerlendirmede bulunmadı. Terminali işleten Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (CPC) da olayla ilgili yorum yapmaktan kaçındı.
Durumun hassasiyeti nedeniyle isimlerinin açıklanmasını istemeyen kaynaklara göre, Kazakistan ham petrolünün yaklaşık %80’inin yüklendiği Yuzhnaya Ozereyevka terminaline giden tankerler hedef alındı. Daha önce Kasım ayı sonunda da Novorossiysk açıklarında CPC’ye ait ana yükleme şamandıralarından birinin insansız hava aracıyla vurulduğu biliniyor.
Üretim verilerine yakın bir kaynağın paylaştığı bilgilere göre, 1–12 Ocak tarihleri arasında Kazakistan’da petrol ve gaz kondensatı üretimi, Aralık ayı ortalamasına kıyasla yaklaşık %35 oranında azaldı. Bu düşüşün temel nedeni olarak Karadeniz terminali üzerinden yapılan ihracatta yaşanan kısıtlamalar gösterildi.
Kazakistan Enerji Bakanlığı ise yaptığı açıklamada, CPC hattı üzerinden petrol ihracatının şu anda tek bir iskele kullanılarak sürdürüldüğünü bildirdi.
Denizcilik ve enerji piyasalarına yakın kaynaklar, Karadeniz’de tankerleri hedef alan saldırıların, Rus Karadeniz terminallerinde yükleme yapmak isteyen armatörler için hem navlun hem de sigorta maliyetlerini artırabileceğine dikkat çekiyor. Söz konusu terminaller, küresel ham petrol ticaretinin %2’sinden fazlasını oluşturuyor.
Saldırıya uğrayan tankerlerden Delta Harmony ve Delta Supreme’in Yunanistan merkezli Delta Tankers tarafından yönetildiği belirtildi. Kaynaklar, bu gemilerden birinin Chevron iştiraki Tengizchevroil adına Kazakistan petrolü yüklemesinin planlandığını aktardı.
Üçüncü tanker Matilda’nın ise Kazakistan’ın devlet enerji şirketi KazMunayGas bağlantılı bir kuruluş tarafından kiralandığı ve Yunanistan merkezli Thenamaris tarafından işletildiği bildirildi. Yetkililer, geminin CPC demirleme sahasının yaklaşık 48 kilometre açığında balast haldeyken iki insansız hava aracıyla vurulduğunu doğruladı.
Yetkililer, olayda can kaybı yaşanmadığını, gemide çıkan küçük çaplı bir yangının kısa sürede söndürüldüğünü ve güverte yapılarında sınırlı, onarılabilir hasar oluştuğunu açıkladı. Geminin bölgeden güvenli şekilde uzaklaştığı belirtildi.
Başlangıçta saldırıya uğradığı öne sürülen Freud adlı başka bir tankerle ilgili iddialar ise gemi yöneticisi tarafından daha sonra yalanlandı.
Yaklaşık 1.500 kilometre uzunluğundaki CPC boru hattının ortakları arasında KazMunayGas’ın yanı sıra Lukoil ve ExxonMobil gibi küresel enerji şirketleri de bulunuyor.
