Yeni yıl, küresel denizcilik sektörü açısından dalgalı bir tabloyla başladı. Gümrük tarifeleri, jeopolitik gerilimler, olağan dışı hava koşulları ve özellikle Amerika Birleşik Devletleri ile Çin arasındaki ticaret politikaları, 2025’i yüksek belirsizlikle kapatırken bu tablonun 2026 boyunca da devam etmesi bekleniyor. Uzmanlara göre sektör, önümüzdeki aylarda çok yönlü baskılarla karşı karşıya kalacak.
Bu dönemde öne çıkan temel sorunlardan biri, küresel filoda oluşan aşırı kapasite. Pandemi sonrası artan tüketimle birlikte hızla büyüyen gemi siparişleri, talepteki yavaşlamayla birleşince dengesizlik daha görünür hale geldi. Nakliyeciler bu riski uzun süredir öngörse de, etkilerin asıl olarak şimdi hissedilmeye başlandığı ifade ediliyor.
Küresel ticaret politikalarındaki belirsizlik, denizcilik sektörünün ana gündem maddelerinden biri olmaya devam ediyor. ABD’nin uyguladığı gümrük tarifeleri, birçok ülkeyi yeni ticaret anlaşmaları için müzakere masasına yöneltti. Bazı ülkeler Washington ile anlaşma sağlarken, Hindistan, Brezilya ve Güney Afrika gibi büyük ekonomilerle görüşmeler sürüyor. En büyük belirsizlik ise Çin ile olan ticari ilişkilerde yoğunlaşıyor.
Uzmanlara göre, ABD ile Çin arasında geçici olarak sağlanan ticari duraklama kalıcı bir çözüm sunmuyor. Bu sürecin sona ermesiyle birlikte yılın ikinci yarısında navlun piyasalarında ve ticaret akışlarında yeni dalgalanmalar yaşanabileceği öngörülüyor. Küresel nakliye şirketlerinin, olası risklere karşı gemi konumlandırmalarını daha erken planlamaya başladıkları belirtiliyor.
Süveyş Kanalı ve Kızıldeniz hattı, ABD’yi Hindistan ve Orta Doğu gibi kritik pazarlara bağlayan en kısa güzergâh olmayı sürdürüyor. Ancak bölgede yaşanan silahlı çatışmalar ve güvenlik tehditleri, bu koridorun uzun süre etkin biçimde kullanılmasını engelledi. Bu durum, armatörleri daha uzun ve maliyetli olan Ümit Burnu rotasına yönlendirdi.
Son dönemde Kızıldeniz’in kademeli olarak yeniden açılmasına yönelik adımlar atılsa da, sektör bu sürece temkinli yaklaşıyor. Ani bir dönüşün limanlarda yoğunluk, hizmet değişiklikleri ve operasyonel aksaklıklara yol açabileceği uyarıları yapılıyor. Güvenlik koşulları netleşmeden tam ölçekli bir rota değişiminin beklenmediği ifade ediliyor.
Atlantik cephesinde ise ABD’nin Venezuela sularına yönelik müdahaleleri, bölgedeki deniz taşımacılığı açısından yeni belirsizlikler yaratıyor. Şu aşamada etkilerin sınırlı olduğu belirtilse de, olası yeni kısıtlamaların ABD ve Orta Amerika hatlarında navlun ve operasyon planlamalarını etkileyebileceği değerlendiriliyor.
Nakliye şirketleri, mevcut durumda operasyonların sürdüğünü ve sevkiyatlarda ciddi bir aksama yaşanmadığını bildirirken, sektör genelinde “bekle-gör” yaklaşımı hâkim.
Tüm bu gelişmeler, küresel denizcilik sektörünün uzun süredir gündeminde olan aşırı kapasite sorununu yeniden ön plana çıkarıyor. Son yıllarda konteyner taşımacılığı kapasitesindeki artış, kargo hacmindeki büyümenin belirgin biçimde üzerinde seyretti. Jeopolitik krizler ve ticaret engelleri, bu kapasitenin bir bölümünü geçici olarak absorbe etmiş olsa da, aksaklıkların azalmasıyla birlikte yapısal dengesizliklerin yeniden görünür hale gelmesi bekleniyor.
Uzmanlara göre sektör, daha küçük tonajlı ve esnek gemilere yönelerek bu açığı yönetmeye çalışıyor. Bu strateji farkı bir ölçüde daraltmış olsa da, kapasite-talep dengesizliğinin tamamen ortadan kalkmasının zaman alacağı ifade ediliyor. Uluslararası kuruluşların tahminleri de bu tabloyu destekliyor; 2026 için temkinli beklentiler öne çıkarken, daha güçlü bir toparlanmanın 2027’ye kalabileceği öngörülüyor.
