Türkiye’nin mavi vatan mirasının en kritik noktalarından biri olan Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’nde, deniz ekosistemini koruyacak devrim niteliğinde bir proje hayata geçirildi. Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA), kontrolsüz demirlemenin deniz tabanına verdiği zararı durdurmak amacıyla ‘DERİA Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemi’ni pilot bölge olarak seçilen Göcek Koyları ve Dalaman’da devreye aldı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un talimatıyla başlatılan proje, özellikle “denizlerin akciğerleri” olarak bilinen ve oksijen üretiminin yüzde 70’ini sağlayan Posidonia Oceanica (deniz çayırları) türünü fiziksel tahribattan kurtarmayı hedefliyor.
Artan tekne trafiğinin yarattığı baskıyı hafifletmek için kurulan sistem kapsamında; 17 koyda toplam 926 deniz mapası ve 906 tonoz yerleştirildi. Kurulan bu devasa ağ ile aynı anda 886 tekneye güvenli ve çevre dostu bağlama imkânı sunulacak. Böylece teknelerin rastgele çapa atarak deniz tabanını ve biyolojik çeşitliliği yok etmesinin önüne geçilecek.
Proje sadece bağlama sistemiyle sınırlı değil; TÜÇA bölgeye 4 adet atık alım teknesi, 2 adet deniz yüzey temizleme teknesi ve 1 adet deniz dibi tarama teknesi konuşlandırarak bütüncül bir koruma kalkanı oluşturdu.
DERİA projesi, denizcilik alışkanlıklarını değiştirecek dijital bir altyapıyla geliyor. deria.gov.tr ve mobil uygulama üzerinden işleyecek sistemin en dikkat çekici özelliği ise “süre kısıtlaması” oldu:
-Tekneler bir koyda en fazla 3 gün konaklayabilecek.
-Tüm Göcek bölgesinde ise arka arkaya en fazla 11 gün kalınabilecek.
-Tekne sahipleri uygun yerleri harita üzerinden görüp, ödemelerini online yaparak rezervasyon oluşturabilecek.
Bu kural ile koylarda sezon boyunca sabit kalan ve yer işgal eden teknelerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Projenin kâr amacı gütmeyen, tamamen ekosistem odaklı bir model olduğunu vurgulayan Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, sistemden elde edilecek gelirin yine denizlerin korunması için kullanılacağını belirtti.
Öztürk, projenin vizyonunu şu sözlerle özetledi: “Göcek koylarındaki deniz çayırları, sadece bir bitki türü değil; denizel yaşamın kaynağı ve dünyamızın nefesi. Bugün başlattığımız sistemle, deniz tabanındaki fiziksel tahribata ‘dur’ diyoruz. Göcek Koyları, artık sadece masmavi sularıyla değil, korunmuş doğasıyla da dünyanın örnek mavi ekonomi merkezlerinden biri haline gelecek.”
Öte yandan, gemi atıklarının takibi için de sıkı önlemler devrede. Gemi Atık Takip Sistemi (GATS) kapsamı dışındaki tekneler için Mavi Kart Takip Sistemi (MKTS) çalışmaları hızlandırıldı. TÜÇA koordinasyonunda kurulacak dijital altyapı sayesinde, deniz kirliliğinin önlenmesi ve atık yönetiminin anlık olarak izlenmesi sağlanacak.
İlgili haberler:
https://denizgundem.com/marmarada-bitti-deniyordu-tuzlada-denizin-akcigerleri-bulundu/
https://denizgundem.com/ktulu-profesor-uyardi-karadenizin-yuzde-80i-oksijensiz-kalani-plastik-tehdidinde/
